MENU
ANDIW UBEZPIECZENIA
ANDIW UBEZPIECZENIA
ANDIW

Broker ubezpieczeniowy i jego obowiązki

Broker Ubezpieczeniowy

Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń nakłada na brokera szereg obowiązków. Niektóre z nich są właściwe wszystkim rodzajom pośredników ubezpieczeniowych, a inne stanowią differentia specifica tej profesji. Trudno określić dokładnie ilość powinności brokera, gdyż można je różnie ujmować. Jedne obowiązki wynikają z drugich, a część ma charakter meta-obowiązków, które określają sposób wykonywania innych. Nie sposób też zauważyć, że ustawodawca wielokrotnie w kontekście dystrybucji ubezpieczeń przypomina oczywiste dla całego systemu dyrektywy postępowania jak uczciwość, rzetelność i lojalność.

Ubezpieczenie OC zawodowe

Obowiązkiem wszystkich brokerów jest posiadanie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawodowej z tytułu wykonywania działalności brokerskiej. Rozporządzenie Ministra Finansów określa wysokość minimalnej sumy gwarancyjnej. Obecnie wynosi ona 1 875 927 EUR na wszystkie zdarzenia i 1 250 618 EUR na jedno zdarzenie. Prawie każda Kancelaria Brokerska posiada ubezpieczenie nadwyżkowe, a do rzadkości nie należą polisy opiewające na dziesiątki milionów złotych. Obowiązek posiadania ubezpieczenia OC jest charakterystyczny dla wolnych zawodów.

 

broker wrocław

Analiza potrzeb ubezpieczeniowych

Ustawodawca nakłada powinność określenia potrzeb i wymagań klienta. Zatem konieczne jest ich zbadanie oraz analiza. Dotyczy to wszystkich kontrahentów i rodzajów produktów ubezpieczeniowych. Bez znaczenia jest także fakt, czy dane ubezpieczenie ma charakter dobrowolny, czy obowiązkowy. W ustawie nie określono sposobu w jaki broker ma uzyskać te informacje, ani jak szczegółowe rezultaty należy uzyskać w wyniku badania. Zdania uczonych jak i praktyka rynkowa są bardzo zróżnicowane. Zbyt daleko idącym uproszczeniem jest twierdzenie, że broker powinien wysłuchać klienta i ewentualnie zadać my pytania doprecyzowujące. Nierozsądne i niewykonalne zdaje się także oczekiwanie by pośrednik zgłębił wszelkie aspekty wszystkich wymagań i potrzeb każdego klienta. Odrzucając, nawet te skrajności, nie ma bezspornej odpowiedzi na pytanie czy przedmiotem analizy ma być każdorazowo całokształt ryzyk danego podmiotu, czy tylko zakres w której klient poszukuje ochrony. Abstrahując, już od tego, nie powinno budzić wątpliwości, że rozległość i szczegółowość wymaganej kognicji należy relatywizować do konkretnego klienta i jego sytuacji.

Broker czyli doradca

W porządku chronologicznym kolejnym obowiązkiem jest udzielanie zindywidualizowanej porady wraz z rekomendacją najwłaściwszej umowy. Porada ma być oparta na analizie dostępnych na rynku produktów ubezpieczeniowych w liczbie wystarczającej do opracowania rekomendacji. Oceny jaka ilość jest wystarczająca należy dokonywać indywidualnie w każdej sytuacji. Dlatego przesadą byłoby twierdzenie, że w każdej sytuacji przedmiotem analizy powinny być wszystkie dostępne na rynku produkty.
Broker powinien wyjaśnić także podstawy z jakich wynika rekomendacja, uwzględniając przeprowadzoną wcześniej analizę potrzeb i wymagań. W praktyce doradztwo ma miejsce na każdym etapie usługi brokerskiej. Można powiedzieć, że jest nawet jej istotą. Jednakże ustawodawca obliguje wprost do udzielenia porady na etapie wyboru produktu ubezpieczeniowego. Tylko wtedy porada musi przybrać formę pisemną.

Z obowiązku doradczego zwalnia brokera jedynie pisemne oświadczenie klienta o rezygnacji.

Każdy z dystrybutorów ubezpieczeń (broker, agent ubezpieczeniowy, zakład ubezpieczeń) zobligowany jest do uczciwego, rzetelnego i profesjonalnego postępowania, które ma być zgodne z interesem klienta, ale doradztwo jest domeną brokerów. Dlatego wymienione  uniwersalne zasady postępowania niekiedy mają inną treść i formę niż w przypadku agentów czy ubezpieczycieli.

Jednakże zastrzec trzeba, że prezentowane bywają także zupełnie inne poglądy (jak się zdaje J.Zięba (w:) P.Machulak, J.Zięba (red.) Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń. Komentarz art 4 Nb.3).  Ich kanwą są art 4 ustęp 1 pkt 1 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń  i  art. 2 ust. 1 pkt l dyrektywy IDD 2016/97 stanowiące, że dystrybucja ubezpieczeń polega między innymi na doradzaniu, bez ogranicza tej czynności do brokerów. Niemniej z innych przepisów (zwłaszcza art. 32 ustęp 1 pkt 4  w zestawieniu z art 22 ustęp 1 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń) wnioskować należy, że nie wszystkie kategorie dystrybutorów  wykonują wspomnianą czynność (J. Pokrzywniak, (w:) J.Pokrzywniak (red.) Nowe zasady dystrybucji ubezpieczeń str 22, w podobnym kierunku J.Nowak (w:) P.Czubłun  (red.) Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń. Komentarz  Art. 4 Nb.6). Wyłączność brokerów w zakresie doradztwa tłumaczona bywa także rozróżnieniem między doradzaniem a doradztwem. według D. Maśniak  doradztwo rozumieniu przyjętym w dyrektywie i ustawie  stanowi poradę brokerską z rekomendacją, a doradzanie to typowe dla wszystkich dystrybutorów przeprowadzanie analizy wymagań i potrzeb klienta oraz udzielanie w jej konsekwencji odpowiednich informacji (D.Maśniak (w:) M.Fras i inni, Dystrybucja ubezpieczeń. Komentarz Art 4 Nb.2).

Obowiązki informacyjne

Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń przewiduje szeroką gamę powinności o charakterze informacyjnym. Już przy pierwszej czynności brokerskiej klienta należy poinformować o:

  • firmie brokera, adresie siedziby  oraz o samym fakcie bycia brokerem ubezpieczeniowym. (Firma w języku prawa to oznaczenie przedsiębiorcy, błędem jest jej utożsamianie z przedsiębiorstwem),
  • numerze wpisu do rejestru brokerów wraz z podaniem strony, na której znajduje się rejestr oraz okazać zezwolenie na wykonywanie działalności brokerskiej,
  • posiadanych akcjach albo udziałach zakładu ubezpieczeń uprawniających co najmniej do 10% głosów na walnym zgromadzeniu oraz, w przypadku brokera ubezpieczeniowego będącego osobą prawną, o akcjach albo udziałach brokera ubezpieczeniowego posiadanych przez zakład ubezpieczeń, uprawniających co najmniej do 10% głosów na walnym zgromadzeniu albo zgromadzeniu wspólników. Powiązania tego typu mogą mieć wpływ na obiektywizm brokera, dlatego klient powinien o nich wiedzieć.

Brokera obciąża także obowiązek podania klientowi obiektywnych informacji o produkcie ubezpieczeniowym umożliwiających podjęcie świadomej decyzji. Przy czym wymagane jest by przekaz owych obiektywnych treści był zindywidualizowany do rodzaju klienta i złożoności produktu. Oprócz tego, przy zawieraniu ubezpieczenia innego niż ubezpieczenie na życie, ubezpieczający musi otrzymać standaryzowany dokument zawierający informacje o produkcie (tzw. IPID – ang. insurance product information document), nazywany także kartą produktu. Sam dokument sporządzany jest przez zakłady ubezpieczeń, gdyż na rodzimym rynku to one prawie zawsze są twórcami produktu. Zadaniem brokera jest tylko jego przekazywanie.

Wynagrodzenie kancelarii brokerskiej Ubezpieczenie w Legnicy  

Niezbędne jest także poinformowanie klienta jakiego rodzaju wynagrodzenie otrzymuje broker w związku z proponowanym zawarciem umowy ubezpieczenia lub umowy gwarancji ubezpieczeniowej, czy jest to honorarium płacone bezpośrednio przez klienta, prowizja uwzględniona, bądź nie, w wysokości składki. Oczywiście dopuszczalne są także inne formy odpłatności. W odniesieniu do honorarium obligatoryjne jest także ujawnienie jego wysokości, a gdy to jest niemożliwe przynajmniej sposobu jego obliczania. Przy ubezpieczeniach z UFK trzeba podać wskaźnik kosztów dystrybucji, na co nie zwraca się jednak uwagi, albowiem tego typu produkty na ogół nie są  dystrybuowane przez brokerów.

Najpowszechniejszą formą wynagrodzenia  kancelarii brokerskich od lat pozostaje prowizja wliczona w składkę, którą dystrybutorowi wypłaca ubezpieczyciel. W żargonie branżowym prowizja ta nazywa jest kurtażem brokerskim. Tytułem dygresji warto dodać, że kurtaż stanowi stanowi ciekawostkę prawno-ekonomiczną, by nie rzec paradoks. Nierzadko pada pytanie dlaczego towarzystwo ubezpieczeń miało by płacić wynagrodzenie podmiotowi, który działa w imieniu i interesie osoby poszukującej ochrony czy ubezpieczającego ? Prezes jednego z zakładów ubezpieczeń, nieco żartobliwie stwierdził, że broker to ktoś, kto psuje biznes ubezpieczycielom i jeszcze żąda za to od nich pieniędzy. Jednakże rzeczywistość jest bardziej złożona, niż może się wydawać, albowiem zaangażowanie podmiotu obeznanego z arkanami ubezpieczeń służy przynosi także wiele korzyści zakładom ubezpieczeń. Dzięki brokerom przeważnie procesy negocjacji warunków ochrony i likwidacji szkód przebiega sprawniej, a porady brokerskie uświadamiające potrzeby stymulują klientów do zawierania większej ilości umów i poszerzania zakresu pokrycia. Nie powinno też uwadze, że wypłacanie wynagrodzenia wyłącznie przez ubezpieczyciela jest wygodne także z perspektywy mocodawcy, albowiem gdyby było inaczej to uiszczenie należności za usługi pełnomocnika leżałoby po jego stronie klienta.

Jak wynika z powyższego z przepisy wcale nie statują obowiązku informowania ile zarabia broker ubezpieczeniowy w formie wynagrodzenia kurtażowego. Co więcej, uznać trzeba, że treść porozumienia między pośrednikiem a zakładem ubezpieczeń stanowi tajemnicę kontraktową. Dodać należy, że wiedza o wysokości prowizji brokera , w żen sposób nie była by pomocna zleceniodawcy gdyż , pomijając kilka wyjątków, wysokość składki (czyli koszt ubezpieczenia) pozostaje niezmienna niezależnie od tego czy przy zawieraniu umowy brał udział jakikolwiek pośrednik.

Reklamacje i Skargi

Od brokerów wymaga się także informowania o możliwości złożenia reklamacji, wniesienia skargi oraz pozasądowego rozwiązywania sporów. Informacja o możliwości złożenia reklamacji powinna określać miejsce i formę złożenia reklamacji, termin rozpatrzenia i sposób powiadomienia o jej rozpatrzeniu. Broker ma prowadzić rejestr skarg i reklamacji, w którym powinny być ewidencjonowane skargi i reklamacje dotyczące wykonywania działalności brokerskiej, niezwiązane z udzielaną ochroną ubezpieczeniową. Te ostatnie broker ma przekazywać Ubezpieczycielom, jeśli posiada do tego stosowne pełnomocnictwo.

Wszelkie przekazywane klientowi informacje powinny być jasne, rzetelne i niewprowadzające w błąd. Ponadto, gdy przekaz ma charakter reklamowy lub marketingowy, to te cechy powinny być wyraźnie wskazane.

Tajemnica zawodowa

Niezależnie czy chodzi o ubezpieczenie OC członków zarządu (D&O), polisę środowiskową, gwarancję czy inny produkt ubezpieczeniowy wymaga się od brokera zachowania w tajemnicy informacji uzyskanych w związku z wykonywaniem czynności brokerskich w zakresie ubezpieczeń. Wykładnia funkcjonalna prowadzi do wniosku, że brokerzy uprawnieni są do ujawniania zakładom ubezpieczeń wyłącznie danych klienta, niezbędnych do zawarcia umowy ubezpieczenia. Ponadto w doktrynie sugeruje się, że ubezpieczający powinien decydować jakie informacje o nim broker może przekazać ubezpieczycielom.
Obowiązek konfidencji nie ustaje po rozwiązaniu stosunku umownego z danym partnerem czy zaprzestanie wykonywania działalności brokerskiej. Próżno szukać jakichkolwiek ograniczeń czasowych w tym zakresie. Oprócz beneficjenta tajemnicy podmiotami uprawnionymi do zwolnienia z obowiązku są niektóre organy państwa np. sąd czy prokurator.

Obowiązek doskonalenia zawodowego

Osoby wykonujące czynności brokerskie w zakresie ubezpieczeń (odróżnij od brokera) mają obowiązek doskonalenia umiejętności zawodowych przez szkolenia dotyczące tematyki określonej ustawowo. Przy czym zakres tematyczny szkolenia zawodowego powinien uwzględniać charakter proponowanych umów ubezpieczenia i gwarancji ubezpieczeniowych  oraz zakres wykonywanych
czynności.  Minimalny czas szkoleń wynosi 15 godzin w roku kalendarzowym. Jednakże zdaniem UKNF wymiar 15 może być niewystarczający, jeśli dana osoba proponuje klientom zawieranie różnorodnych umów ubezpieczenia. W takich przypadkach liczba godzin szkoleniowych powinna być adekwatna do zakresu tematycznego oferowanych ubezpieczeń (Stanowisko Urzędu KNF z 12.02.2020). Zatem  niekiedy trudno precyzyjnie i bezsprzecznie wskazać niezbędny wymiar czasowy szkoleń. Jasne jest natomiast, że maksymalny czas szkolenia w ciągu jednego dnia to 8 h.  Na brokerze ciąży obowiązek zapewnienia odpowiedniego poziomu merytorycznego szkolenia oraz przeprowadzenie go przez osoby posiadające wykształcenie lub doświadczenie zawodowe odpowiednie do omawianej tematyki.

Archiwizacja i sprawozdawczość

Broker ma przechowywać dokumentację dotyczącą wykonywanej działalności brokerskiej przez okres 10 lat od dnia zakończenia współpracy z klientem.

Po zakończeniu roku kalendarzowego broker ubezpieczeniowy zobowiązany jest złożyć sprawozdanie z działalności Komisji Nadzoru Finansowego, obejmujące zalokowane składki, wypłacony kurtaż z podziałem na poszczególne zakłady ubezpieczeń. Celem tej instytucji, jest kontrola niezależności brokera od zakładów ubezpieczeń.

Ze statusu brokera jako niezależnego doradcy wynika cały szereg obowiązków polegających na powstrzymaniu się od wchodzenia brokera w określone relacje. Zakazane jest :
– wykonywanie działalności agencyjnej, a nawet samych czynności agencyjnych
– pozostawanie w stałym stosunku umownym z zakładem ubezpieczeń lub agentem
– członkostwo w organach nadzorczych lub zarządczych wyżej wymienionych
-posiadanie akcji lub udziałów zakładu ubezpieczeń oraz agentów.

Obowiązki brokera wynikające z innych ustaw oraz OWU

Powyżej wzmiankowano niektóre obowiązki kancelarii brokerskiej wynikające z ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. Jednakże katalog powinności obciążających brokera ubezpieczeniowego jest znacznie szerszy, gdyż obowiązki brokerskie ma źródła także w szeregu innych aktów prawnych, wzorcach umownych poszczególnych produktów ubezpieczeniowych, oraz w umowie łączącej brokera z mocodawcą.  Nie sposób wyczerpująco wyliczyć wszystkich obowiązków ciążących na brokerach, ale pewien obraz rzeczywistości dają egzemplifikacje.

Warto zwrócić uwagę na tzw.obowiązek deklaracji ryzyka. Zgodnie z art 815 Kodeksu cywilnego :  przed zawarciem umowy ubezpieczający obowiązany jest podać ubezpieczycielowi wszystkie znane sobie okoliczności, o które ubezpieczyciel zapytywał. Analogiczna powinność ciąży na przedstawicielach ubezpieczającego czyli między innymi na brokerze. Z tym, że wspomniany przepis precyzuje, że przedstawiciel ma ujawnić ponadto okoliczności jemu znane.  Zatem powstaje pytanie: czy przy zawieraniu umowy przez przedstawiciela chodzi  tylko o okoliczności znane przedstawicielowi (brokerowi), o które pytał zakład ubezpieczyciel czy wszelkie okoliczności wiadome przedstawicielowi, niezależne od treści zapytania towarzystwa ubezpieczeń. Ubezpieczyciele rzecz jasna zdają się przekonywać do tej drugiej hipotezy interpretacyjnej, o czym świadczą sformułowania wielu OWU. Na rozszerzające wykładnie wskazuje także sama stylistyka przepisu. Jednakże sprawa nie jest przesądzona. Za wątpliwą uznać trzeba bowiem potrzebę relacjonowania  ubezpieczycielowi wszystkich znanych faktów. Skoro dana okoliczność jest istotna z punktu widzenia oceny ryzyka, to ubezpieczyciel jako wyspecjalizowany profesjonalista powinien o nią  zapytań. Trudno wymagać, by przedstawiciel (nawet będący doświadczonym brokerem) domyślał się co ma znacznie, a co nie. Ponadto w wielu stanach faktycznych spełnienie obowiązku deklaracji ryzyka w takim zakresie może okazać się bardzo pracochłonne, a niekiedy wręcz niewykonalne.  Zgodnie z z zasadą domniema racjonalności działań ustawodawcy, nie można zaakceptować tak daleko idącego obciążania niepotrzebnym obowiązkiem. Forowanej przez niektórych ubezpieczycieli interpretacji zarzuca się także niewłaściwe wyważenie interesów stron.

W ogólnych warunkach ubezpieczenia można się spotkać, z postanowieniami stanowiącymi o rozciąganiu obowiązku aktualizacji danych na brokera.

Obowiązki brokerskie wynikające z Kodeksów Etycznych

Kolejne źródło obowiązków stanowią kodeksy etyczne.  Wprawdzie nie mają one rangi powszechnie obowiązujących przepisów prawa, ale między innymi przez to, że są szeroko aprobowane przez środowisko brokerskie ich oddziaływanie jest znaczne.  Dotyczy to zwłaszcza Kodeksu Stworzonego przez Stowarzyszenia Polskich Brokerów Ubezpieczeniowych i Reasekuracyjnych zwanego Kartą Sobieszowską. Wiele zapisów z takich aktów pokrywa się z zasadami wynikającymi z ustaw i rozporządzeń, ale niektóre materie  ( np.wzajemne stosunki między brokerami) regulowaną są bardzo specyficznie tj. bardziej szczegółowo  lub odmiennie niż gdziekolwiek indziej.

Przykładem istotnego obowiązku wysłowionego w Kodeksach Etyki Brokerów jest nakaz unikania konfliktu pełnomocnictw. Według communis opinio usługa brokerska z natury ma charakter wyłączny, wiec przed uzyskaniem umocowania od Klienta, który współpracuje z innym Brokerem, do obowiązków (nowego) brokera należy uświadomienie klientowi  celowości uregulowania stanu prawnego poprzez wskazanie jednego pośrednika w odniesieniu do określonego ryzyka. Jeśli to nie nastąpi jako właściwe rozwiązanie wskazuje się odmowę przyjęcia umocowania przez Kancelarię , dopiero usiłującą nawiązać współtwórcę z nowym klientem.  Przy czym zastrzec należy, że w tej kwestii istnieją także poglądy odmienne.  Nadal swoich zworników ma teza, że skoro mocodawca życzy sobie by w zakresy pełnomocnictw się dublowały, to nie ma przeszkód etycznych czy prawnych by brokerzy  działali w ten sposób. Niektórzy wręcz gotowi są twierdzić, że właśnie taka forma bezpośredniego konkurowania najlepiej zabezpiecza interesy klienta. Jednakże praktyka rynkowa wskazuje się, że pokrywające się umocowania przeważnie stwarzają problemy dla wszystkich zainteresowanych w zawarciu umowy ubezpieczenia, a za zwyczaj ostatecznie kończy się na tym, że mocodawca proszony jest wskazanie jednego reprezentanta albo wszyscy brokerzy otrzymują jedną ofertę w tej samej chwili. Można się spotkać także tzw. teoria ostatniego strzału. Zakłada ona wprawdzie, że immanentną pełnomocnictwo brokerskiego jest wyłączność, ale udzielenie umocowania nowemu podmiotowi pozbawia uprawnień dotychczasowego brokera ubezpieczeniowego.

Obowiązki osoby wykonujące czynności brokerskie

Od obowiązków Kancelarii Brokerskiej czy brokera należy odróżnić powinności osób wykonujących czynności brokerskie, chociaż niektóre powinności dotyczą obu rodzajów podmiotów. Przykładem jest tajemnica zawodowa. Natomiast adresatem obowiązku okazywania upoważnienia do wykonywania działalności brokerskiej są osoby fizyczne wykonujące tą działalność

Potrzebujesz porady w sprawie ubezpieczenia lub gwarancji ?

Napisz broker@andiw.pl albo zadzwoń 696 48 76 75

broker

 

Ubezpieczenie legnica

Kancelaria brokerska Wrocław

Przeczytaj również :