MENU
ANDIW UBEZPIECZENIA
ANDIW UBEZPIECZENIA
ANDIW

Gwarancje Ubezpieczeniowe

Gwarancje ubezpieczeniowe – spis treści

  1. Istota gwarancji ubezpieczeniowej
  2. Gwarancja ubezpieczeniowa a ubezpieczenie
  3. Rodzaje gwarancji ubezpieczeniowych
  4. Gwarancje kontraktowe
  5. Gwarancja wadialna
  6. Gwarancja należytego wykonania kontraktu
  7. Gwarancja usunięcia wad i usterek
  8. Gwarancja zwrotu zaliczki
  9. Gwarancje zapłaty
  10. Korzyści gwarancji ubezpieczeniowych
  11. Koszt gwarancji ubezpieczeniowych
  12. Gwarancja bankowa a ubezpieczeniowa
  13. Procedura udzielania gwarancji
  14. Kontakt do brokera ubezpieczeniowego

 

Gwarancja ubezpieczeniowe – istota

Gwarancja ubezpieczeniowa to zobowiązanie gwaranta (ubezpieczyciela) do zapłaty na rzecz beneficjenta w razie spełnienia określonych warunków dotyczących najczęściej zachowań podmiotu, który jest lub prawdopodobnie będzie dłużnikiem beneficjenta w ramach innego stosunku prawnego. Taki jednostronnie zobowiązujący stosunek prawny z reguły powstaje na zlecenie i koszt tegoż dłużnika przez zawarcie z zakładem ubezpieczeń umowy o udzielenie gwarancji (umowa zlecenia udzielenia gwarancji). Zapewnienie zapłaty przez ubezpieczyciela ma zabezpieczać beneficjenta przed skutkami nieotrzymania świadczenia od dłużnika z pierwszego stosunku. Przy czym fakt udzielenia gwarancji nie zwalnia z odpowiedzialności pierwotnie zobowiązanego. Mimo ekonomicznego powiązania, w aspekcie prawnym udzielona gwarancja na ogół istnieje niezależnie od bytu innych węzłów obligacyjnych. Co do zasady, gwarant nie może podnosić przeciwko beneficjentowi zarzutów, które przysługują zobowiązanemu z umowy podstawowej, chyba, że wynika to z treści gwarancji (Uchwała SN z 14.04.1993 CZP 16/93, Wyroki SN z 14.01.2004 I CK 102/03, 10.02.2010 V CSK 233/09). Pewną furtką jest także zarzut nadużycia prawa, ale dotyczy raczej specyficznych okoliczności. W wielu przypadkach treść gwarancji ukształtowana jest odmiennie od zakresu odpowiedzialności pierwszego dłużnika, co często sprawia, że realizacja tej formy zabezpieczenia jest znacznie szybsza i prostsza niż ogromna większość innych zabezpieczeń. Dzieje się to zwłaszcza wtedy, gdy ubezpieczyciel zobowiązał się do uiszczenia określonej kwoty niezależnej od rozmiarów szkody. Abstrakcyjności i samoistność stanowią jedne z istotniejszych różnic między gwarancją a poręczeniem. Przy czym w nowszym orzecznictwie akcentuje się, że nie są to immanentne cechy gwarancji (Wyroki SN z 10.02.2010 V CSK 233/09, z 14.04.2016 II CSK 388/15, 27.03.2013 I CSK 630/12, Wyrok SA w Szczecinie z 11.10.2018 AGa 170/18). Sama nazwa wskazuje, że gwarancji ubezpieczeniowej udziela zawsze towarzystwo ubezpieczeń czyli z założenia instytucja o bardzo dużej wiarygodności. Zatem nie sposób przeoczyć, że pozycja wierzyciela / beneficjenta gwarancji jest bardzo silna. Można ją wzmocnić dodatkowo przez zastrzeżenia, że zobowiązanie gwaranta ma być realizowane bezwarunkowo na pierwsze żądanie (first demend). Oczywiście nie należy sądzić, że w takiej konfiguracji wypłata z gwarancji powinna zostać dokonana zawsze kiedy wystąpi o to beneficjent. Ubezpieczyciel ma prawo odmówić spełnienia żądania beneficjenta z powodów formalnych (np. brak określonego oświadczenia czy potwierdzenia osób reprezentujących beneficjenta w umówiony sposób), ale nie może kwestionować merytorycznej zasadności.

gwarancja należytego wykonania

Gwarancja Ubezpieczeniowa a ubezpieczenie

Gwarancji ubezpieczeniowej nie należy utożsamiać z umową ubezpieczenia, co się zdarza szczególnie często w przypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej i gwarancji należytego wykonania kontraktu. Wprawdzie można mówić o istotnych podobieństwach i wskazać sytuacje, w których może mieć zastosowanie zarówno gwarancja jak i umowa ubezpieczenia. Jednakże stawianie znaku równości między obiema instytucjami jest błędem. Lista odmienności jest długa, ale szczególnie warto zwrócić uwagę na kwestię regresu czyli w uproszczeniu roszczenia o zwrot wypłaconego świadczenia do odpowiedzialnego za szkodę. W ubezpieczeniach praktykowany jest powszechnie regres względem osoby pozostającej poza stosunkiem ubezpieczenia. Np. towarzystwo zapłaciło ubezpieczonemu za szkodę polegającą na spaleniu budynku, a następnie ściąga tę kwotę od podpalacza. Natomiast zupełnie wyjątkowo można spotkać się z regresem wobec ubezpieczonego (tzw. regres niewłaściwy). Taką możliwość przewiduje na przykład ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, jeśli kierujący pojazdem mechanicznym zbiegnie z miejsca wypadku (art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych). Z kolei po wypłacie z gwarancji roszczenie ubezpieczyciela o zwrot wobec dłużnika jest zasadą. Innymi słowy, przy gwarancjach w przeciwieństwie do ubezpieczeń transfer ryzyka z założenia ma charakter przejściowy. Nie należy jednak sądzić, że udzielenie gwarancji zwalnia dłużnika z obowiązków. Istotą ubezpieczenia OC jest ochrona ubezpieczonego przed ciężarem ekonomicznym roszczeń odszkodowawczych, natomiast gwarancja ukierunkowana jest na zabezpieczenie interesu beneficjenta, który w wielu przypadkach równocześnie jest poszkodowanym. Z reguły gwarancja obejmuje wiele przypadków które pozostają poza zakresem ochrony ubezpieczeniowej. Na przykład, w razie nienależytego wykonania zobowiązania z winy umyślnej usługodawcy może nastąpić wypłata z gwarancji ubezpieczeniowej należytego wykonania umowy, a nie z ubezpieczenia OC z tytułu prowadzanej działalności gospodarczej czy posiadania mienia. Dlatego OC firmy zwykle jest znacznie tańsze i łatwiej dostępne od gwarancji ubezpieczeniowej. Suma gwarancyjna jest z reguły znacznie wyższa przy ubezpieczeniu niż w przypadku gwarancji. Wskazane różnice warto mieć na uwadze decydując o wyborze formy zabezpieczenia. W obrocie można spotkać się zarówno z wymogiem okazania polisy ubezpieczeniowej jak i przedłożenia gwarancji ubezpieczeniowej. Nieraz zasadne jest równoległe zaangażowanie obu narzędzi, przykładowo gwarancji kontraktowej i ubezpieczenia ryzyk budowlanych.

W kwestii dopuszczalności analogicznego stosowania przepisów Kodeksu Cywilnego regulujących umowę ubezpieczenia do gwarancji zdania są podzielone. Rację zdaje się jednak mieć Sąd Najwyższy, który zanegował taką możliwość w wyroku z 14.02.2018 I CSK 270/17.

Typy gwarancji ubezpieczeniowych

Gwarancje ubezpieczeniowe mają szerokie zastosowania. Między innymi z tego względu występują w wielu odmianach. Najczęściej wyróżnia się następujące grupy :

  • kontraktowe
  • płatnicze
  • kaucyjne
  • koncesyjne.

Zastrzec jednak trzeba, że powyższe zestawienie stanowi typologizację. Zbiory mają charakter rozłączny i niewyczerpujący. Zresztą w kwestii kwalifikacji i nazewnictwa gwarancji uczeni nie są zgodni. Na przykład niektórzy gwarancje zapłaty traktują jako rodzaj gwarancji należytego wykonania umowy, które należą z kolei do gwarancji kontraktowych (P.Drapała (w:) J.Gudowski (red.) Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV. Zobowiązania. Część szczegółowa, wyd. II Art 6491Nb. 8).

Gwarancje kontraktowe

W uproszczeniu gwarancja kontraktowa zabezpiecza wykonanie zobowiązania umownego, którego przedmiotem jest świadczenie niepieniężne. Do tej grupy należą gwarancje :

– wadialne (zapłaty wadium)

– należytego wykonania kontraktu

– usunięcia wad i usterek

– zwrotu zaliczki.

gwarancja kontraktowa

Gwarancja zapłaty wadium

Przeważnie wadium może być wnoszone w różnych formach, nie tylko w pieniądzu. Jedną z alternatyw wobec złożenia kwoty pieniężnej stanowi gwarancja wadialna. Jeśli zwycięzca przetargu lub aukcji uchyla się od podpisania umowy według złożonej oferty lub nie wniósł wymaganego zabezpieczenia wykonania umowy albo gdyby zawarcie umów stało się niemożliwe z powodów leżących po stronie oferenta ,zakład ubezpieczeń wypłaca na wezwanie zamawiającego (czyli beneficjenta gwarancji) określoną sumę pieniężną. Na gruncie art. 97 ustęp 7 pkt.2 ustawy prawo zamówień publicznych (obowiązującej od 2021) dopuszczalność takiego rozwiązania nie budzi wątpliwości. Natomiast, jeśli nie mają zastosowania przepisy o zamówieniach publicznych to organizator aukcji lub przetargu przyjmie takie zabezpieczenie, chyba że zaproszenie do składania ofert wyraźnie wyklucza taką możliwość. Gwarancja zapłaty wadium nazywa jest także przetargową, co wcale nie znaczy, że  przy przetargu nie są potrzebne inne rodzaje gwarancji. Ponadto warto wiedzieć, że taka gwarancja może zostać wniesiona, nie tylko przy przetargu, ale również jeśli ma miejsce aukcja. Omawiane zobowiązanie powinno opiewać kwotę równą wadium wnoszonemu w formie pieniężnej. Gwarancja wadium powinna obowiązywać przez okres związania ofertą czyli zwykle od 30 do 90 dni liczonych od upływu terminu na składanie ofert. Jeśli  okres związania jest przedłużony praktykuje się wystawienie kolejnej gwarancji lub modyfikację dotychczasowej. Dokument gwarancyjny, jak każde inne wadium należy złożyć przed upływem terminu na składanie ofert. Koszt ubezpieczeniowej gwarancji wadialnej wynosi od 1% do 2% sumy gwarancyjnej. Zatem oferent, wnoszący wadium w ten sposób przy zaangażowaniu określonej kwoty pieniężnej może uczestniczyć w wielokrotnie większej ilości przetargów niż, gdy wpłacał wadium w pieniądzu. Z drugiej strony, jeśli dany oferent nie zwyciężył w przetargu to środki pieniężne wpłacane tytułem wadium są zwracane po zakończeniu postępowania w przeciwieństwie do opłaty za gwarancję. Zatem wybór formy zabezpieczenia interesu organizatora przetargu należy rozważyć indywidualnie, mając na uwadze wiele czynników a w szczególności przewidywany zwrot z kapitału.

Gwarancja należytego wykonania kontraktu

Z gwarancji należytego wykonania kontraktu pokrywane są roszczenia beneficjenta (usługobiorcy) z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez drugą stronę. Spectrum umów, którym towarzyszy gwarancja należytego wykonania jest dosyć szerokie. Wbrew obiegowym opiniom gwarancje ubezpieczeniowe stosowane są powszechnie nie tylko do kontraktów budowlanych. Jak zwykle zakres pokrycia określany jest w treści gwarancji, ale prawie zawsze dotyczy ono różnorodnych aspektów jakościowych, ilościowych czy temporalnych zlecenia. Przy czym gwarancja należytego wykonania zobowiązania nie obejmuje odpowiedzialności w reżimie rękojmi za wady czy gwarancji jakości. Zabezpieczenia w tym zakresie zapewnia gwarancja usunięcia wad i usterek.

Gwarancja dobrego wykonania umowy udzielana jest na okres zakładanej realizacji kontraktu, a precyzyjnie rzecz ujmując do ostatniego dnia, w tym planowany jest odbiór przedmiotu zlecenia. Na polskim rynku zdarzają się gwarancje ubezpieczeniowe nawet na 120 miesięcy, ale uzyskanie okresu pokrycia przekraczającego 5 lat bywa trudne, ze względu na standardy światowego rynku reasekuracyjnego. Modelowo z czasem poważnie wzrasta ryzyko niewypłacalności każdego podmiotu, więc w dłuższych okresach zarówno prawidłowa realizacja kontraktu jak i zaspokojenie roszczeń regresowych ubezpieczyciela postrzegane są mniej realistyczne. Na szczęście prawo zamówień publicznych przewiduje, że jeśli okres na jaki ma zostać wniesione zabezpieczenie przekracza 5 lat, to zabezpieczenie w formie niepieniężnej może być ustanowione na okres pięcioletni, z jednoczesnym zobowiązaniem się wykonawcy do przedłużenia zabezpieczenia lub wniesienia nowego zabezpieczenia na kolejne okresy (art. 452 ustęp 8 PZP). Sprawa komplikuje się jednak, gdy Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ) przewiduje zobowiązanie do automatycznego przedłużenia gwarancji po owych 5 latach. Gwarancja ubezpieczeniowa należytego wykonania kontraktu może być udzielona zarówno przed jak i po podpisaniu umowy, której realizację zabezpiecza, ale przed upływem połowy okresu przeznaczonego na realizację kontraktu. W doktrynie słusznie podnosi się, że przedłużenie terminu zakończenia w drodze ustaleń między inwestorem a wykonawcą nie wpływa na długość okres obowiązywania gwarancji ubezpieczeniowej. Jeśli ubezpieczyciel nie zmodyfikuje swojego zobowiązania gwarancja wygaśnie przed końcem realizacji kontraktu, co w oczywisty sposób godzi w interes beneficjenta (J.Brzeski Gwarancje ubezpieczeniowe i bankowe jako zabezpieczenie umowy o roboty budowlane – zagadnienia praktyczne Magazyn Autostrady 3/2016 str.27).

Najczęściej suma gwarancyjna równa jest kwocie wymaganego zabezpieczenia, choć w praktyce znane są gwarancje należytego wykonania umowy stanowiące tylko część wymaganego zabezpieczenia. Niemal wszyscy ubezpieczyciele gotowi są wystawić gwarancję w wysokości do 10% ceny ofertowej albo maksymalnej wartości nominalnej zobowiązania zamawiającego wynikającego z umowy, co odpowiada limitowi określonemu w PZP. Znalezienie gwaranta na wyższą kwoty nieraz stanowi wyzwanie, ale inwestorzy raczej rzadko formułują takie oczekiwania.

Za wydanie gwarancji dobrego wykonania umowy trzeba zapłacić zakładowi ubezpieczeń od 0,5 % do 12% sumy gwarancyjnej. Przy czym stosowanie tego instrumentu z perspektywy wykonawcy prawie zawsze jest znacznie korzystniejsze od wstrzymywania części zapłaty tytułem zabezpieczenia. Usługodawca otrzymując znacznie wcześniej część wynagrodzenia, jest w stanie je zainwestować z zyskiem wyższym od kosztu gwarancji ubezpieczeniowej. Przy gwarancji należytego wykonania kontraktu jest to znacznie łatwiejsze, niż w przypadku gwarancji wadialnej, gdyż okres zabezpieczenia trwa dłużej. Przykładowo gwarancja na 5 lat z sumą 100 000 PLN kosztuje 10 000 PLN. Wykonawca pomnażając 90 000 PLN (różnica między kwotą zabezpieczenia a kosztem gwarancji) w tempie 2,62 % rocznie po 5 latach uzyska kwotę wyższą niż od zwrotu kaucji oprocentowanej 0,5 % w skali roku. Oprócz tego, dłużnik ustanawiając zabezpieczenie w formie gwarancji eliminuje ryzyko braku otrzymania części wynagrodzenia, która była zatrzymana jako kaucja i opóźnienia płatności.

Gwarancja usunięcia wad i usterek

Gwarancja usunięcia wad i usterek to zobowiązanie gwaranta, czyli w tym przypadku ubezpieczyciela do zapłaty określonej kwoty na rzecz beneficjenta, jeśli nieprawidłowości nie zostaną zlikwidowane przez wykonawcę. W uproszczeniu omawiane rozwiązanie ma zapewnić zaspokajanie roszczeń, których podstawę prawną stanowi rękojmia za wady oraz gwarancja jakości. Pokrycie ubezpieczeniowe obejmuje wady i usterki  powstałe po odbiorze końcowym przedmiotu umowy w okresie obowiązywania gwarancji ubezpieczeniowej. Zwykle gwarancja usterkowa (powykonawcza) udzielana jest na czas trwania rękojmi za wady oraz gwarancji jakości. Podobnie jak przy gwarancjach należytego wykonania umowy, ubezpieczyciele powszechnie godzą się by ich zobowiązanie obowiązywało do 5 lat. Problem sprawia nieraz zaaranżowanie pokrycia na dłuższe okresy. Wzorem prawa zamówień publicznych, zabezpieczenie usunięcia wad i usterek zwykle opiewa na kwotę nieprzekraczającą 30% wartości zabezpieczenia należytego wykonania kontraktu. Zatem może być to maksymalnie 3% ceny widniejącej na ofercie lub największej możliwej wartości nominalnej zobowiązania zamawiającego wynikającego z umowy. Nierzadko ubezpieczycielom udaje się spełnić oczekiwania beneficjentów idące znacznie dalej, nawet do 5% wartości kontraktu. Opłaty za gwarancje usterkową mieszczą się w tym samym przedziale co w przypadku gwarancji należytego wykonania (0,5 % do 12% sumy gwarancyjnej). Zresztą korzyści też są podobne.

Gwarancja ubezpieczeniowa łączona – należytego wykonania i usunięcia wad i usterek

Niekiedy można spotkać się z gwarancją, która łączy cechy dwóch poprzednio omówionych. Charakterystyczne dla takiego rozwiązania jest istnienie dwóch sum gwarancyjnych i dwóch okresów obowiązywania. Jak nietrudno się domyślić, parametry osobno określone są dla należytego wykonania umowy i usunięcia wad i usterek. Konstrukcja gwarancji łączonej stanowi ułatwienie techniczne.

Gwarancja zwrotu zaliczki

Gwarancja zwrotu zaliczki służy zabezpieczeniu roszczeń inwestora/nabywcy o zwrot kwoty wpłaconej drugiej stronie na poczet zleconych prac czy nabytych towarów w wypadku, gdy nie została ono rozliczona zgodnie z ustaleniami. Początkowo suma gwarancji zawsze równa jest zaliczce, ale zdarza się, że wysokość zobowiązania ubezpieczyciela zmienia się w czasie. Treść gwarancji może przewidywać zwrot zaliczki powiększonej o odsetki. Znacznie częściej jednak praktykuje się stopniowe zmniejszanie sumy gwarancyjnej w miarę postępu prac, tak by odpowiadała ono w każdej chwili pozostałej do rozliczenia kwocie zaliczki. Gwarancje ubezpieczeniowe zwrotu zaliczki wystawia się na okresy nie przekraczające 36 miesięcy.

Korzyść przedsiębiorcy zlecającego udzielenie gwarancji polega na możliwości otrzymania zaliczki lub otrzymania jej w wyższej kwocie. Zgodnie z prawem zamówień publicznych ustanowienie zabezpieczenia zwrotu zaliczki jest obligatoryjne, jeśli jej wysokość przekracza 20% wynagrodzenia. Zapłata zaliczki podnosi płynność finansową wykonawcy, ogranicza jego potrzeby kredytowe oraz (częściowo) redukuje ryzyko nieotrzymania należności. Możliwość stosunkowo szybkiego i prostego zaspokojenia roszczeń z gwarancji bankowej czy ubezpieczeniowej sprawia, że dla inwestora są to jedne z najbardziej pożądanych form zabezpieczenia. Lockdown spowodowany zagrożeniem epidemiologicznym pokazał, że upłynnienie dóbr przyjętych jako zastaw czy hipotekę wcale nierzadko okazuje się być kłopotliwe.

Gwarancja zwrotu zaliczki jest najdroższa i najtrudniejsza do uzyskania spośród gwarancji kontraktowych. Opłaty wahają się od 0,5% do 20% sumy gwarancyjnej. Nie należy się dziwić, że zdarzają się sytuacje, gdy koszt gwarancji zaliczkowej znacznie przewyższa nakłady na zabezpieczenia należytego wykonania umowy i gwarancji usunięcia wad i usterek, ponieważ przy gwarancji zaliczkowej zarówno suma gwarancji i stawka bywają znacznie wyższe.

Gwarancje zapłaty

Gwarancje płatnicze mają zabezpieczać terminowe wykonanie zobowiązania pieniężnego wynikającego z umowy. Zamiennie używa się określenia gwarancje handlowe, ale wbrew pozorom nie muszą wcale dotyczyć należności z umowy sprzedaży. Na przykład, często beneficjentami takich gwarancji bywają firmy świadczące usługi budowlane. Obowiązek udzielenia takiego zabezpieczenia na żądanie wykonawcy robót budowlanych wynika z Kodeksu Cywilnego. Analogiczne uprawnienie przysługuje podwykonawcom względem generalnego wykonawcy.

Za rewers względem gwarancji zapłaty uznać można ubezpieczenie należności. Inaczej niż przy gwarancji koszt ochrony ubezpieczeniowej pokrywa niemal zawsze wierzyciel i na dodatek jego pozycja prawna zwykle jest znacznie słabsza od beneficjenta gwarancji.

Gwarancje kaucyjne

Przy gwarancji kaucyjnej zobowiązanie gwaranta stanowi surogat wniesienia środków pieniężnych tytułem kaucji. Gwarancja kaucyjna określana jest również mianem gwarancji zapłaty czynszu najmu, gdyż najczęściej towarzyszy tej właśnie umowie. Jednakże posługiwanie się drugą z wymienionych nazwa jest o tyle nieprecyzyjne, że gwarancja kaucyjna jak i kaucja zabezpieczają nie tylko zapłatę czynszu, ale także inne świadczenia np. zwrot kosztów naprawy przedmiotu najmu. Ponadto takie instrumenty mogą być stosowane nie tylko przy najmie.

Gwarancje koncesyjne

Ustawodawca warunkuje dopuszczalność wykonywania niektórych działalności od ustanowienia jednego z zabezpieczeń sprecyzowanych w przepisach prawa. Przy czym nie chodzi tu tylko o aktywności wymagające uzyskania koncesji w rozumieniu ustawy prawo przedsiębiorców. W większości przypadków jedną z dopuszczalnych alternatyw stanowi gwarancja ubezpieczeniowa. Takie zabezpieczenie można złożyć na przykład ubiegając się o uprawnienia do: organizowania usług turystycznych, ułatwiania nabywania powiązanych usług turystycznych, świadczenia usług turystycznych obejmujących polowania. Kolejną egzemplifikację stanowi międzynarodowy przewóz zarobkowy rzeczy. Jednak w tym przypadku znacznie częściej od gwarancji ubezpieczeniowej stosuje się ubezpieczenie OC zawodowe przewoźnika tzw. OC do licencji. Można też się spotkać z tzw. gwarancją paliwową, zabezpieczającą realizację świadczeń pieniężnych określonych w artykule 38a prawa energetycznego (między innymi kary, opłaty zapasowej), którymi mogą być obciążone przedsiębiorstwa wykonujące działalność polegającą na wytwarzaniu paliw ciekłych oraz obrót paliwami ciekłymi z zagranicą. Warto odnotować także istnienie gwarancji środowiskowych. W zależności od konfiguracji mogą one zapewniać zaspokajanie ściśle zdefiniowanych roszczeń wobec :

– podmiotu zajmującego się zbieraniem lub przetwarzaniem odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach

– zarządzającego składowiskiem odpadów

– podmiotu uzyskującego pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza lub wytwarzanie odpadów

– przemieszczającego odpady.

Niekiedy alternatywną formę zabezpieczenia stanowi ubezpieczenie środowiskowe. Ze względu na szerszy zakres i brak regresu wobec ubezpieczonego skorzystanie z takiego instrumentu zwykle jest bardziej kosztowne od gwarancji środowiskowej.

Inne gwarancje ubezpieczeniowe

Jak już wspomniano istnieją także gwarancje ubezpieczeniowe nie mieszczące się w wyżej wymienionych grupach. Należą do nich między innymi gwarancje dotyczące należności publicznoprawnych np. zapłaty długu celnego (tzw. gwarancja celna) czy gwarancje akcyzowe udzielane na rzecz urzędów celnych, gwarancje wypełnienia zobowiązań powstałych w związku z operacjami dokonywanymi na podstawie karnetów TIR.

Warto odnotować możliwość użycia gwarancji ubezpieczeniowej jako dobrowolnego zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego (art. 33 d § 2 ordynacji podatkowej), które stanowi alternatywę dla zabezpieczeń przymusowych istotnie ograniczających płynność np. zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych. Ponadto niektórzy prawnicy uważają, że ustanowienie dobrowolnego zabezpieczenia może uchronić oferenta przed wykluczeniem z postępowania o zamówienie publiczne ze względu na negowane przez niego zaległości podatkowe. Przy czym dotyczy to wyłącznie zaległości odnośnie których nie została wydana jeszcze ostateczna decyzja. (H.Drynkorn Zabezpieczenie zapłaty podatków może uchronić przed wykluczeniem).

Przykładem gwarancji niszowej jest gwarancja zwrotu środków wpłaconych na rzecz dewelopera w razie ogłoszenia jego upadłości, odstąpienia przez nabywcę od umowy deweloperskiej z powodu nieprzeniesienia prawa określonego w umowie. Taki środek ochrony może być stosowany fakultatywnie oprócz otwartego mieszkaniowego rachunku powierniczego.

Kolejną ciekawostkę rynkową stanowią gwarancje wykonania wspólnej polityki rolnej, których beneficjentem jest Agencja Rynku Rolnego.

Korzyści z gwarancji ubezpieczeniowych

Profity beneficjenta gwarancji są oczywiste – zabezpieczenie wierzytelności, które stwarza wysokie prawdopodobieństwo zaspokojenia roszczeń oraz wyróżnia się szybkością i prostotą realizacji. Natomiast nie wszyscy dostrzegają profity po stronie dłużnika czyli najczęściej zlecającego wystawienie gwarancji. Instrument bywa postrzegany jako zło konieczne. Przede wszystkim warto zwrócić uwagę, że przedłożenie gwarancji ubezpieczeniowej umożliwia lub przynajmniej zwiększa szansę na prowadzenie niektórych działalności lub zawarcie mnóstwa umów. Bez odpowiedniego zabezpieczenia ryzyko wielkiej ilości transakcji czy czynności mogłoby być nie akceptowalne. Jako przykład służyć może zapłata zaliczki. Na ogół gwarancje ubezpieczeniowe rozwiązują nie tylko problem istnienia adekwatnego zabezpieczenia, ale także jego kosztu. Alternatywą dla gwarancji bankowej czy ubezpieczeniowej jest głównie wniesienie kaucji lub tymczasowe zatrzymanie części wynagrodzenia, co stanowi bardzo poważne obciążenie dla wykonawcy. Niemal w każdej publikacji poświęconej gwarancjom można spotkać się ze stwierdzeniem, że zastąpienie kaucji gwarancją ubezpieczeniową pozytywnie wpływa na płynność finansową podmiotu zobowiązanego do ustanowienia zabezpieczenia. To oczywiście prawda, ale nie powszechna świadomość, co to oznacza w praktyce. Wyjaśnić to może prosty przykład.

Od początku działalności, który miał miejsce dekadę temu, roczny obrót przedsiębiorstwa wynosi 5 MLN PLN. Wszystkie przychody pochodzą z wykonawstwa jednorocznych kontraktów na roboty budowlane, na które udzielana jest 5-letnia gwarancja jakości. Dla uproszczenia załóżmy, że każde zlecenie wykonywane jest przez rok kalendarzowy. Marża zawsze wynosi 6 %, a inwestorzy przez okres realizacji kontraktu zatrzymują 5% wynagrodzenia tytułem zabezpieczenia należytego wykonania umowy i kolejne 1,5% jako zabezpieczenia zobowiązania do usunięcia wad i usterek do końca okresu gwarancji.

Zatem firma zarabia co roku 300 000 PLN, ale od lat jej kasa prawdopodobne świeci pustkami. Właściciel nie jest w stanie wyciągnąć z interesu środków na własne potrzeby. Co więcej, rentowne w sensie księgowym przedsiębiorstwo od lat wymaga wsparcia kapitałowego z zewnątrz na poziomie przekraczającym roczny zysk przedsiębiorstwa. Dlaczego ? Winne są kwoty zatrzymywane tytułem zabezpieczeń w latach poprzednich.

W pierwszym roku działalności firma zarobiła 300 000 PLN, a saldo gotówkowe wynosiło tylko 50 000 PLN, gdyż 250 000 zostało zatrzymane jako zabezpieczenie wykonania kontraktów. Właściciel przeznaczył te środki na własne wydatki.

W drugim roku sytuacja wyglądała podobnie, z tą różnicą, że jako zabezpieczenie usunięcia wad i usterek inwestor zatrzymał jeszcze 75 000 PLN. W sumie bilans stanu gotówki wyniósł – 25 000 PLN.

Ze względu na zakończenie kolejnych kontraktów i dalsze utrzymywanie poprzedniego zabezpieczenia usunięcia wad i usterek trzeci rok zamknął się bilansem gotówkowym – 100 000 PLN, w czwartym deficyt środków płatniczych wynosił 175 000 PLN, w piątym 250 000 PLN, a szóstym 325 000 PLN czyli więcej niż zysk przedsiębiorstwa.

Jak nietrudno obliczyć od drugiego do szóstego roku podtrzymanie rentownego biznesu wymaga zasilenia z  zewnątrz kwotą 675 000 PLN. Jeśli by odjąć od tego nadwyżkę 50 000 PLN z pierwszego roku to i tak bilans stanu gotówki z sześciu lat wynosiłby – 625 000 PLN. Jeśli by przedsiębiorstwo nie dysponowało taką kwotą, potrzebny będzie kredyt lub pożyczka, co wiąże się z dodatkowymi kosztami.

Sytuacja wyglądałaby zupełnie inaczej, gdyby zamiast zatrzymywania części wynagrodzenia inwestorom przedkładano gwarancje ubezpieczeniowe. Zakładając, że gwarancja należytego wykonania kosztowałaby 12 000 PLN zysk papierowy wynosiłby nie 300 000 a 288 000 PLN, ale w kasie czy rachunku bankowym przedsiębiorstwa zostałoby nie 50 000 PLN tylko 288 000 PLN. Od drugiego roku wynik finansowy obciążyła by dodatkowo opłata za gwarancje usunięcia wad i usterek w kwocie 18 000 PLN. Roczny zysk i  roczny przyrost stanu gotówki w firmie wynosiłby 270 000 PLN. Zatem suma nadwyżek z sześciu lat byłaby równa  kwocie 1 638 000 PLN. Chyba nikomu nie trzeba tłumaczyć, że lepiej mieć 1 638 000 PLN na kontach niż dokładać  625 000 PLN.

Zastrzec trzeba, że w zaprezentowanych przykładach dokonano kilku uproszczeń, bez których opłacalność gwarancji byłaby jeszcze wyraźniejsza. Dotyczy to między innymi wpływu podatku dochodowego, odroczonych terminów i opóźnienia płatności, split payment w podatku VAT. Ponadto warto zwrócić uwagę, że środki uwolnione dzięki gwarancjom stwarzają spore szanse na osiągnięcie dodatkowego zysku dzięki inwestycjom w zwiększenie skali lub efektywności.

W powyższym przykładzie problem braku płynności finansowej jest niewątpliwie poważny, niestety spotkaliśmy się ze znacznie gorszymi przypadkami. Na coraz bardziej konkurencyjnych rynkach marża bywa niższa od kwoty zabezpieczenia należytego wykonania kontraktu. Gwarancje ubezpieczeniowe ratują sytuację także, gdy firma skokowo zwiększa skale działalności. Na przykład w ostatnim roku obrót przedsiębiorstwa wynosił 5 MLN PLN, a marża 8%. Firma pozyskuje zlecenia o wartości 10 MLN PLN, którego wykonanie musi zabezpieczyć kwotą 0,5 MLN. Inną kwestią jest, że zaaranżowanie gwarancji w takim przypadku stanowić będzie wyzwanie.

Chyba najbardziej niedocenioną przewagą gwarancji ubezpieczeniowych nad kaucją gwarancyjną stanowi eliminacja ryzyka nieotrzymania zwrotu kaucji czy zapłaty części wynagrodzenia zatrzymanej tytułem zabezpieczenia. Nikła świadomość tego fakty wynika jak się zdaje z zaufania do inwestorów publicznoprawnych np. jednostek samorządu terytorialnego, ale przecież nie tylko oni żądają zabezpieczeń od wykonawców.

Wpłacając wadium czy zawierając kontrakt nie wiadomo w jakiej sytuacji finansowej będzie inwestor za kilka czy nawet kilkanaście lat, gdy upłynie okres gwarancji jakości czy rękojmi za wady. Nie można oczywiście wykluczyć upadłości inwestora. W takim wypadku niezależnie czy miało miejsca wniesienie kaucji czy zatrzymanie części wynagrodzenia można liczyć zwykle tylko na częściowe zaspokajanie roszczeń z podziału funduszów masy upadłościowej (R.Adamus Kaucja gwarancyjna a postępowanie sanacyjne kaucjodawcy Monitor Prawniczy 6/2019 str.333, P. Lewandowski, Kaucja gwarancyjna w kontraktach budowlanych – stosowanie i pozycja w przypadku upadłości układowej, Monitor Prawa Bankowego 6/2014 str.81 i n.). Nietrafny jest pogląd jakoby kaucja gwarancyjna wyodrębniona w księgach rachunkowych dłużnika wierzytelności lub zdeponowana na wydzielonym rachunku bankowym, miałaby być wyłączona z masy upadłościowej.

gwarancje ubezpieczeniowe

Ile kosztuje gwarancja ubezpieczeniowa ?

Wysokość opłat za udzielenie gwarancji jest niezwykle zróżnicowana. Stawki wahają się od 0,4% do 20% sumy gwarancyjnej.

Koszt gwarancji ubezpieczeniowej zależy od :

  • rodzaju gwarancji (np. czy gwarancja należytego wykonania kontraktu, gwarancja wadialna itp.)
  • treści gwarancji (a w szczególności przesłanek wypłaty)
  • okresu gwarancyjnego
  • sytuacji finansowej dłużnika
  • wartości likwidacyjnej majątku dłużnika
  • rodzaju proponowanego zabezpieczenia roszczeń regresowych ubezpieczyciela (najpowszechniejszą formę stanowi weksel in blanco z deklaracją wekslową, rzadziej stosuje się hipotekę , zastaw oraz kaucję gwarancyjną, inne formy można spotkać sporadycznie, Często zdarzają się pytania o sens wpłacania ubezpieczycielowi kaucji gwarancyjnej, aby uzyskać gwarancję, skoro można ją wnieść zamiast gwarancji wierzycielowi. Ustanawianie zabezpieczenia roszczeń regresowych zakładu ubezpieczeń w formie kaucji jest rozsądnym rozwiązaniem, ponieważ kaucja na rzecz ubezpieczyciela jest przynajmniej 3 razy niższa od wymaganej przez wierzyciela ze stosunku podstawowego)
  • zakresu, okresu oraz wyników współpracy z danym zleceniodawcą
  • prawdopodobieństwa wywiązania się ze zobowiązań przez dłużnika (przygotowanie strukturalne i techniczno-technologiczne i doświadczenie).

 

Kto może uzyskać gwarancję ubezpieczeniową ?

Zasadniczo gwarancja może zabezpieczać dług każdego przedsiębiorcy, nie tylko z branży budowlanej. Z takich instrumentów korzystają producenci, dostawcy oprogramowania, podmioty świadczące usługi turystyczne i wiele innych. Zdarzają się także gwarancje wystawiane na zlecenie fundacji lub stowarzyszeń nie prowadzących działalności gospodarczej, które realizują projekty współfinansowane z funduszy europejskich. Jednakże istnieją także okoliczności istotnie ograniczające szanse na uzyskanie zabezpieczenia w analizowanej formie, czy wręcz to uniemożliwiające. Należą do nich zwłaszcza :

  • cedowanie na podwykonawców ponad 2/3 prac wynikających z kontraktu
  • rozliczenie podatku dochodowego według ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych albo karty podatkowej
  • ujemne kapitały własne
  • otwarcie postępowania upadłościowego, restrukturyzacyjnego, likwidacyjnego lub egzekucyjnego
  • zaległości w płatnościach
  • krótki staż prowadzenia działalności (większość oferentów wymaga by dłużnik prowadził działalność przez minimum 6 miesięcy, ale spotkać można też ubezpieczycieli gotowych udzielać gwarancji tylko na zlecenie podmiotów legitymujących się przynajmniej 3 letnim stażem)
  • powiązanie kapitałowe i personalne dłużnika i beneficjenta gwarancji.

 

Wiele przedsiębiorców zakłada, że gwarancji kontraktowej ubezpieczeniowej nie można uzyskać po rozpoczęciu realizacji zlecenia. Nie jest to prawda. Większość ubezpieczycieli godzi się wystawić gwarancję należytego wykonania kontraktu, nawet od połowy planowanego okresu  wykonania. Z kolei gwarancję usunięcia wad i usterek można zaaranżować najpóźniej do 12 miesięcy od końcowego odbioru prac. Podkreślić trzeba, że przepisy ustawy prawo zamówień publicznych przewidują zmianę formy zabezpieczenia, o ile zachowana jest jego ciągłość oraz wysokość. Zatem jeśli wykonujesz lub wykonałeś kontrakt zabezpieczony kaucją gwarancyjną, sprawdź czy jesteś w stanie uwolnić środki finansowe przedkładając gwarancję ubezpieczeniową.

Gwarancja bankowa a ubezpieczeniowa

Istota gwarancji bankowych i ubezpieczeniowych jest taka sama. Jak nietrudno się domyślić, podstawowa różnica sprowadza się do tego kto jest gwarantem, bank czy towarzystwo ubezpieczeń. Oprócz tego w praktyce znaczenie ma także kilka innych odmienności. Gwarancja ubezpieczeniowa w przeciwieństwie do udzielanej przez bank, nie obciąża zdolności kredytowej. Dłużnik korzystając z instrumentu wystawionego przez ubezpieczyciela można się zadłużyć w banku na wyższą kwotę niż gdyby bank był gwarantem. W ten sposób rozszerza się możliwości zwiększania płynności. Zwykło się mówić, że banki podchodzą do udzielania gwarancji znacznie ostrożniej niż zakłady ubezpieczeń, przez co ocena ryzyka trwa dłużej, częściej wymagane są zabezpieczenia regresu inne niż weksel, prawdopodobieństwo uzyskania gwarancji jest niższe. Jednakże doświadczenia pokazują, że wcale tak być nie musi. Podobnie sprawa ma się z wyceną. Konfrontacji z rzeczywistością nie wytrzymuje communis opinio, według której na ogół taniej jest w banku. Przypadki, gdy gwarancja od zakładu ubezpieczeń kosztuje znacznie mniej niż bankowa nie należą do rzadkości. Źródłem wspomnianego mitu zdaje się być to, że nie wszyscy dostrzegają, że na koszt gwarancji udzielnej przez bank składa się zwykle kilka opłat (przygotowawcza, gwarancyjna, manipulacyjna), a składka za produkt ubezpieczeniowy podawana jest jako całość.

Gwarancje ubezpieczeniowe – procedura uzyskiwania 

1.Ustalenie potrzeb i oczekiwań zleceniodawcy gwarancji

2.Wysłanie zapytania ofertowego do Towarzystw ubezpieczeń wraz z załącznikami. Zestaw wymaganych dokumentów zależy w znacznej mierze od rodzaju gwarancji, ale nie tylko. Zwykle ubezpieczycielowi należy przedłożyć :

  • wniosek o gwarancję (każdy z zakładów ubezpieczeń posiada własny wzór a nawet kilka)
  • dane identyfikujące zleceniodawcę gwarancji (odpis KRS, wyciąg z CEIDG, decyzja o nadaniu numeru REGON)
  • dokumenty obrazujące sytuację finansową , a w szczególności

– sprawozdanie statystyczne F- 01/I-01 lub analogiczne
– opinia bankowa (w razie posiadania rachunku bankowego we wielu bankach wymagane są opinie bankowe ze wszystkich)
– zaświadczenia o niezaleganiu z należnościami wobec ZUS i US

  • referencje dotyczące wykonanych zleceń (przy gwarancji należytego wykonania umowy i gwarancji usunięcia wad i usterek)
  • dokumenty dotyczące określające treść stosunku podstawowego(w szczególności umowa między dłużnikiem a beneficjentem gwarancji)
  • dokumenty związane z proponowanymi zabezpieczeniami regresu ubezpieczyciela.

 

3.Zbieranie ofert gwarancji lub umów generalnych nazwanych także okresowymi. Te ostatnie polegają na przyznaniu limitu danemu podmiotowi, który będzie konsumowany przez poszczególne gwarancje. W ten sposób można ograniczyć formalności.

4.Analiza ofert. Jeśli zleceniodawca korzysta z pomocy brokera, to powinien otrzymać od niego rekomendację najlepszej oferty oraz zindywidualizowaną poradę.

5.Wybór oferty

6.Uiszczenie opłaty za gwarancje i ustanowienie zabezpieczeń

7.Wydanie (dokumentu) gwarancji.

Dlaczego warto skorzystać z pomocy Kancelarii Brokerskiej Andiw Brokers ?

  1. Dostęp do oferty wszystkich ubezpieczycieli, co zwiększa szanse na uzyskanie gwarancji, pozwala optymalizować koszty oraz rodzaj zabezpieczenia regresu.
  2. Możliwość dzielenia sumy gwarancyjnej pomiędzy różne zakłady ubezpieczeń.
  3. Działanie wyłącznie w interesie mocodawcy.
  4. Brak dodatkowych kosztów związanych z pośrednictwem brokera (wysokość opłaty za gwarancje jest niezależna od pośrednictwa brokera).
  5. Wieloletnie doświadczenie w zakresie gwarancji (w szczególności dla gwarancji dla biur podróży)
  6. Synchronizacja różnych rozwiązań oferowanych przez ubezpieczycieli.

 

Zapraszamy do kontaktu :
broker@andiw.pl
696 487 675