MENU
ANDIW UBEZPIECZENIA
ANDIW UBEZPIECZENIA
ANDIW

Ubezpieczenia pracowników i polisy związane z zatrudnieniem

Na co zwrócić uwagę przy ubezpieczeniu firmy posiadając pracowników?

Pracownicy stanowią filar wielu przedsiębiorstw. Bez nich funkcjonowanie wielu firm było by niemożliwe. Jednakże zatrudnianie wiąże się ze specyficznymi ryzykami, które warto uwzględnić w programie ubezpieczeniowym. Odpowiednie polisy powinny chronić samych pracowników, a nawet motywować do dalszej pracy w firmie. Taką funkcję może pełnić grupowe ubezpieczenie pracownicze, pakiet medyczny opakowany w polisę. Prawidłowo skomponowany pakiet rozwiązań ubezpieczeniowych może pozytywnie oddziaływać na wiele aspektów działalności przedsiębiorstwa, na przykład przez zmniejszenie absencji zatrudnionych, przeciwdziałanie zbytniej zachowawczości w zarządzaniu. Warto też spojrzeć na polisy ubezpieczeniowe jako instrumenty optymalizacji kosztów. Ubezpieczenia pracownicze są na tyle złożonym zagadnieniem, że powinno się je analizować z różnych perspektyw.

Szkoda wyrządzone przez pracownika

Zatrudnieni mogą wyrządzić  firmie zatrudniającej różnego rodzaju uszczerbki majątkowe. Wiele z nich może zostać pokryte z ubezpieczenia mienia. W zależności od okoliczności może być to polisa ubezpieczenia mienia od ognia i innych zdarzeń losowych, ubezpieczenia maszyn od awarii (machinery breakdown insurance), ubezpieczenie sprzętu elektronicznego od wszystkich ryzyk. Oczywistym i powszechnym wyłączeniem odpowiedzialności ubezpieczyciela w takich umowach są skutki działań umyślnych i rażącego niedbalstwa. Sąd Najwyższy w wyroku z 10.08.2007 CSK 170/07 LEX nr 465906 rażące niedbalstwo zdefiniował jako niezachowanie podstawowych, elementarnych zasad ostrożności, które są oczywiste dla większości rozsądnie myślących ludzi. Przykładowo zakład ubezpieczeń może odmówić wypłaty odszkodowania za skutki pożaru spowodowanego wyrzuceniem niedopałka przez pracownika. W takich sytuacjach można uniknąć odmowy wypłaty odszkodowania dzięki klauzuli reprezentantów, która redukuje wyłączenia związane z winą umyślną lub rażącym niedbalstwem do reprezentantów ubezpieczonego. Inaczej rzecz ujmując takie postanowienie umowne sprawia, że ubezpieczyciel wypłaci odszkodowania za skutki rażącego niedbalstwa czy winy umyślnej osób nie będących reprezentantami ubezpieczonego. Treść klauzuli reprezentantów bywa zróżnicowana. Poszczególne zakłady ubezpieczeń odmiennie definiują reprezentantów. Według jednych OWU do tej grupy należą wyłącznie właściciele, wspólnicy, zarząd, według innych także prokurenci, pozostali pełnomocnicy oraz dyrektorzy i menagerowie, członkowie Rady Nadzorczej. Analizując oferty warto też zwrócić uwagę czy omawiana klauzula ograniczona jest podlimitem odpowiedzialności oraz dedykowaną franszyzą. Klauzulę reprezentantów można spotkać zarówno w OWU jak i regulacjach dodatkowych zamieszczanych na polisie. Zastrzec jednak należy, że zbyt daleko idącym uproszczeniem byłoby stwierdzenie, że klauzula reprezentantów chroni ubezpieczonego w stosunkach z ubezpieczycielem przed wszelkimi nieprawidłowościami zatrudnionych, albowiem w niektórych przypadkach zastosowanie mogą znaleźć postanowienia bardziej szczegółowe. np. zniszczenia wózków widłowych, niezabezpieczenia otworów dachowych czy okiennych. Co więcej klauzula reprezentantów na ogół nie dotyczy uchybień w zakresie obowiązku ratowania mienia, którego nie wykonanie może prowadzić do utraty prawa do odszkodowania bądź zmniejszenia jego rozmiarów.

Ubezpieczenie od sprzeniewierzenia

Wyżej wymienione ubezpieczenia nie niwelują natomiast finansowych następstw sprzeniewierzenia środków przez zatrudnionych. Służyć może temu ubezpieczenie typy Fidelity, występujące rzadziej pod nazwą Crime. Oprócz nadużyć pracowniczych zakres zwykle rozciąga się na kradzieże, fałszerstwa, przestępstwa komputerowe osób trzecich. Ze względu na wysokość udziału własnego z takich polis korzystają raczej podmioty z obrotem przekraczającym 50 MLN PLN.

OC Firmy

Jeśli pracownik wyrządzi szkodę osobie trzeciej przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych to pracodawca zobowiązany jest do jej naprawienia. Podobnie firma może odpowiadać za uszczerbki majątkowe wyrządzone przez zleceniobiorców przy wykonywaniu czynności im powierzonych. Takie przypadki na ogół są objęte ubezpieczeniem OC z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i posiadania mienia bądź OC zawodowym. W zależności czego będzie dotyczyć szkoda zadziałać może jedna lub druga polisa, choć niektóre szkody mogę być pokryte tylko z produktów specjalistycznych np.ubezpieczenia środowiskowego czy cyber.  W prasie ubezpieczeniowej (Ł.Jastrzębski Ubezpieczenia środowiskowe to szkody Miesięcznik Ubezpieczeniowy  Przewodnik po dużych ryzykach 6/2018 str.79)   opisano przypadek pracownika przedsiębiorstwa zajmującego się gospodarką
odpadami, który wywiózł z zakładu na własne pole płynne odpady, aby zniszczyć chwasty. Do usunięcia powstałej w ten sposób szkody w środowisku zobowiązany został pracodawca. Należy przeczyszczać, że działania naprawcze były kosztowne, skoro zajęły ponad 3 lata.   Niekiedy w ubezpieczeniu odpowiedzialności zawodowej następstwa działań umyślnych zatrudnionych objęte będą ochroną tylko w przypadku rozszerzenia standardowego zakresu o ubezpieczenia o klauzulę nieuczciwości prawników.  (np. OC konsultantów IT czy oc świadczących usługi medialne)  Często także rozciągnięcie pokrycia na podwykonawców wymaga indywidualnych ustaleń z ubezpieczycielem. Analogicznie jak przy ubezpieczeniu mienia dopuszczalne jest stosowanie klauzuli reprezentantów. Pewne zaskoczenie może stanowić, to, że według większości OWU OC firmy nawet jeśli zakres ubezpieczenia ograniczony jest do terytorium RP ochrona obejmuje szkody wyrządzone przez pracowników w czasie zagranicznych podróży służbowych z wyjątkiem terytorium USA.

Polisa Cyber

W ostatnich latach  powszechną praktyką stało się wyłączanie niemal we wszystkich produktach następstw uszkodzeń danych lub oprogramowania. Produktem adekwatnym do takich ryzyk jest ubezpieczenie cybernetyczne. Jego natura jest złożona, gdyż obejmuje zarówno  finansowane kosztów własnych jak i odpowiedzialność wobec osób trzecich. Wbrew pozorom obejmuje ono nie tylko dane w formie elektronicznej, ale także utrwalone na papierze. Podmioty zatrudniające pracowników szczególnie narażone są na cyber incydenty. Statystyki pokazują, że najsłabszym punktem w systemie zabezpieczeń są właśnie ludzie, a  w szczególności osoby z wnętrza organizacji. Zatrudnionym zdarza się popełniać bardzo kosztowne błędy, nawet w prostych sprawach. Przykładem może być wysłanie wiadomości email do niewłaściwego adresata czy otwarcie odnośnika strony przez którą zostanie zainfekowana cała sieć. Do rzadkości nie należą także celowe działania destrukcyjne dokonywane przez pracowników czy byłych pracowników. Więcej w artykule Cyber ubezpieczenia a inne polisy.

OC zarządu, ubezpieczenie odpowiedzialności materialnej pracowników

Nierzadko występują  szkody, nie objęte ubezpieczeniami mienia czy OC działalności gospodarczej, które powinien pokryć zatrudniony, a nie jest  w stanie ze względu na brak środków. Takim sytuacjom mogą zaradzić ubezpieczenia odpowiedzialności materialnej pracowników, ubezpieczenia D&O nazywane potocznie OC zarządu, czy OC menagera.

Ubezpieczenie odpowiedzialności materialnej pracowników to nic innego jak OC pracownika. Podobnie jak przy każdym innym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej, maksymalny zakres wyznaczają przepisy regulujące odpowiedzialność danego podmiotu. W tym przypadku jest to Kodeks Pracy. Zwykle ubezpieczenie w podstawowej wersji obejmuje odpowiedzialność materialną regulowaną przez 114-122 KP. Wykupując dodatkową umowę, pakiet można wzbogacić o odpowiedzialność za mienienie powierzone (art. 124-127 KP). Regułę stanowią ubezpieczenia grupowe pracowników, w których ubezpieczającym jest firma, a ubezpieczonymi pracownicy w liczbie nie mniejszej niż 20. Wbrew rozpowszechnionym opiniom z ochrony mogą skorzystać osoby zatrudnione na różnych stanowiskach, a nie tylko kierowcy. Chociaż nie ulega wątpliwości, że ci ostatni najczęściej są ubezpieczani. Jeden z zakładów ubezpieczeń oferuje pakiet dla pracowników ochrony.

Członkowie zarządu, dyrektorzy, menagerowie pełniący funkcje w osobach prawnych (np. spółki z.o.o, akcyjne, spółdzielnie, fundacje, stowarzyszenia) mogą być ubezpieczeni od odpowiedzialności za szkody wyrządzone przy zarządzaniu zatrudniającą ich organizacją w ramach polisy D&O. Przy okazji podkreślić należy, że jest to tylko jedno z wielu zastosowań tego tzw. OC członków zarządu. Pokrycie rozciąga się bowiem na roszczenia wierzycieli, wspólników, pracowników, kontrahentów, organów skarbowych i wielu innych podmiotów. Co więcej zakres nie ogranicza się wyłącznie do spraw cywilnych. Z polisy zarządzających mogą być sfinansowane na przykład koszty obrony w postępowaniu karnym czy karnoskarbowym, administracyjnym oraz wydatki własne z tym związane (pomoc psychologiczna, ochrona aktywów itp).Wprawdzie jest to ubezpieczenie dedykowane menagerom, ale w niektórych przypadkach z dobrodziejstw ochrony ubezpieczeniowej  skorzystać także spółka, główny księgowy, a nawet pracownik nie pełniący funkcji zarządczej. Polisa D&O może zadziałać wobec również szeregowego zatrudnionego, gdy będzie pociągany do odpowiedzialności w związku z naruszeniem praw pracowniczych (np.mobbing) albo w razie jego wspólnej odpowiedzialności z menagerem. Suma gwarancyjna w tzw. OC zarządu powinna być wielokrotnie wyższa niż w polisie odpowiedzialności materialnej pracowników, ponieważ nawet jeśli prezes zarządu czy członek jakiegokolwiek organu zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę nie mają wobec niego zastosowania ograniczenia wynikające z Kodeksu Pracy (Wyrok Sąd Najwyższego z dnia 17.12.2003 IV CK 305/02) . Innymi słowy od takiego członka władz organizacji można dochodzić odszkodowania nienależnie czy przekracza ono trzymiesięczne wynagrodzenie w dniu wyrządzenia szkody albo obejmuje utracone korzyści. W przyjętym w Polsce modelu ubezpieczenie D&O chroni każdorazowych byłych, obecnych, przyszłych zarządzających daną organizacją.

Na innej konstrukcji opiera się ubezpieczenie OC managera, stanowiące rodzaj ubezpieczania odpowiedzialności zawodowej Professional Indemnity. Obejmuje ono jednego wskazanego imiennie ubezpieczonego, ale we wszystkich podmiotach, którymi zarządza. Przy czym musi być to osoba zatrudniona na podstawie kontraktu managerskiego, ale niekoniecznie prowadząca indywidualną działalność gospodarczą. Zakresy przedmiotowe ochrony, nie są identyczne, ale zbliżone. Na ogół nieco, tańsze jest ubezpieczenie D&O. Nie powinno, dziwić to, aż tak bardzo, ponieważ w polisach tego rodzaju suma gwarancyjna (główna granica odpowiedzialności) jest wspólna dla wszystkich ubezpieczonych.

Polisy a roszczenia pracowników

Gdy firma wyrządzi szkodę pracownikowi może przydać się OC pracodawcy. Zasadniczo taki produkt nie występuje samodzielnie, ale jako klauzula standardowa do ubezpieczenie OC z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i posiadania mienia. Przeważnie o taki dodatek  zakres nie można wzbogacić ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawodowej ani OC wchodzącego w skład ubezpieczenia ryzyk budowlanych czy montażowych CAR/EAR.   Wbrew nazwie OC pracodawcy z reguły obejmuje ona wyłącznie szkody na osobie, jakich doznali pracownicy wskutek wypadku przy pracy w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych i tylko w zakresie stanowiącym uzupełnienie świadczeń należnych na podstawie wskazanego aktu prawnego. Nie należy jednak sądzić, że takie rozszerzenie odpowiedzialności przydaje się rzadko albo, że kwoty wypłat są niewielkie. Poszkodowany ma prawo wystąpić o zwrot kosztów : leczenia, rehabilitacji, specjalnego żywienia, dostosowania do życia w niepełnosprawności, przyuczenia do nowego zawodu. Wydatki na samą protezę w przypadku utraty kończyny przekraczają niekiedy kilkaset tysięcy złotych.  W grę wchodzi także renta z tytułu niezdolności do pracy lub ograniczenia zdolności do pracy. Prócz odszkodowania sąd może zasądzić również zadośćuczynienie, czyli świadczenie za szkodę niemajątkową.  Roszczenia bywają jeszcze wyższe  w razie śmierci pracownika. Bliskim mogą domagać  zarówno jednorazowego odszkodowania, renty i zadośćuczynienia.  Ponadto mało kto zdaje sobie sprawę, że pracodawca, z resztą nie tylko on, może ponosić  odpowiedzialność odszkodowawczą nawet jeśli nie ponosi winy. Dotyczy to między szkód wyrządzonych przy funkcjonowaniu przedsiębiorstwo wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody, choćby bezpośrednią przyczyną szkody nie były siły przyrody.  Jako przykład może posłużyć potknięcie się pracownika na schodach w siedzibie firmy. W taki przypadek zasadniczo będzie objęty ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej firmy rozszerzonej o klauzulę OC pracodawcy. Bez  tego rozszerzenia część ubezpieczycieli nie wypłaci świadczenia za szkody w rzeczach pracowników  związane z wykonywaniem  przez nich obowiązków na rzecz ubezpieczonego. Przy  czym zróżnicowana bywa pokrycie szkód w pojazdach i innych środkach transportu należących do pracowników.  Standardowo wyłączona jest odpowiedzialność Towarzystwa Ubezpieczeń za skutki chorób zawodowych i rozszczepienia regresowe.  Z polisy OC przedsiębiorstwa zasadniczo nie zostaną pokryte szkody inne niż na rzeczy czy osobie (czyste straty majątkowe) na przykład  roszczenia  z tytułu  molestowania, mobbingu, dyskryminacji czy bezprawnego zakończenie stosunku pracy  . Wypełnić tą lukę może EPLI ( Employment Practices Liability Insurance), nazwane najczęściej ubezpieczeniem od naruszenia praw pracowniczych. Ten produkt z kolei nie obejmuje szkód rzeczowych i osobowych. Zatem  klauzula OC pracodawcy dodawana do ubezpieczenia OC firmy i ubezpieczenie EPLI co do zasady dopełniają się wzajemnie.

Zdarza się, że w razie wypadku przy pracy, prócz wnoszenia roszczeń odszkodowawczych w postępowaniu cywilnych wszczynana jest sprawa karna np. przeciwko kierownikowi zmiany, na której doszło do wypadku. Wtedy z ubezpieczenia naruszenia praw pracowniczych  mogą zostać sfinansowane koszty: obrony przed zarzutami karnymi, stawiennictwa w formie ryczałtu dziennego, ochrony aktywów ubezpieczonego-pozyskania poręczenia majątkowego, pomocy psychologicznej. Przy czym niektóre OWU OC działalności gospodarczej również przewidują finansowanie kosztów obrony w postępowaniu karnym, ale tylko gdy ma to wpływ na odpowiedzialność ubezpieczyciela. Roszczeniom pracowniczym towarzyszą często także kontrole Państwowej Inspekcji Pracy i  i grzywny nakładane przez tą instytucję. W takim przypadku ubezpieczenie D&O z reguły zapewni pokrycie wydatków na pomoc prawnika  w trakcie kontroli oraz przy odwołaniu od nałożonej kary. Jednakże większość zakładów ubezpieczeń nie zrefunduje z ubezpieczenia władz spółki kwoty grzywny, nawet jeśli polisa zawiera klauzulę kar pieniężnych.   Jest to możliwe natomiast w ramach polisy skarbowej. (Więcej o w artykułach ubezpieczenie karnoskarbowe, Kary, grzywny a OC zarządu)

W Polsce Employment Practices Liability Insurance z reguły dystrybuowany jest jako komponent wspomnianego wyżej ubezpieczenia D&O (tzw. OC zarządu). W zależności od konfiguracji danej polisy, EPLI może  obejmować wyłącznie członków zarządu i innych managerów albo te osoby jak i samą organizację. Zakres przedmiotowy bywa też zróżnicowany u poszczególnych ubezpieczycieli. Nie powinno ujść uwadze, że odpowiedzialność z tytułu naruszenia praw pracowniczych na ogół ograniczona jest podlimitem w ramach głównej sumy gwarancyjnej ubezpieczenia kierownictwa spółki (organizacji).

Ubezpieczenia pracownicze optymalizujące koszty

Poza odszkodowaniami i zadośćuczynieniami zatrudnionym bądź ich bliskim przysługiwać mogą także inne świadczenia, których koszty mogą zostać pokryte z polis ubezpieczeniowych.

Pracownik wykonujący na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy ma prawo do refundacji wydatków związanych z podróżą służbową w tym kosztów leczenia. Wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej reguluje Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej, a u innych pracodawców układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania bądź umowa o praca. Jeśli żaden z trzech wymienionych dokumentów nie określa zakresu refundacji znajdują zastosowanie postanowienia rozporządzenia. Jednym z istotniejszych obciążeń dla pracodawcy bywają koszty leczenia pracownika w trakcie zagranicznych podróży służbowych. Zgodnie z paragrafem 19 rozporządzenia w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej pracodawca ma zwrócić pracownikowi udokumentowane niezbędne koszty leczenia z wyjątkiem świadczeń gwarantowanych udzielonych zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w Unii Europejskiej, o których mowa w art. 5 pkt. 32 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Refundacji podlegają także koszty zakupu leków, o ile ich nabycie za granicą było konieczne. Jeśli pracownik umrze za granicą w czasie podróży służbowej, obowiązkiem zatrudniającego jest także pokrycie kosztów transporty zwłok do kraju.

Nie brakuje przykładów rachunków za udzielenie doraźnej pomocy medycznej opiewających na setki tysięcy złotych w państwach należących do Unii Europejskiej lub Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, mimo, że pacjent-pracownik korzystał z EKUZ. Dzieje się tak, gdyż Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego zapewnia wyłącznie takie świadczenia jak przysługują w państwie ze społecznego ubezpieczenia zdrowotnego. W większości jurysdykcji osoba korzystająca z opieki zdrowotnej współfinansuje znaczną część kosztów lub po ich opłaceniu z własnych środków może się domagać (częściowego) zwrotu od stosownych instytucji. Poza tym EKUZ nie zapewnia refundacji kosztów transportu pacjenta do kraju zamieszkania ani repatryjacji zwłok. Niekiedy (stan po złamaniu kręgosłupa czy udarze) przewyższają one wielokrotnie koszty leczenia. Nie są finansowane także koszty pobytu i podróży osoby wezwanej do towarzyszenia. Zasadniczo poza zakresem EKUZ znajduje się także leczenie w prywatnych placówkach. Koszty leczenia w innych krajach bywają jeszcze wyższe, szczególnie w USA, gdzie ewenementu nie stanowią wydatki przekraczające milion złotych.

Ubezpieczenie pracowników w czasie zagranicznych podróży służbowych

Dlatego warto rozważyć zawarcie ubezpieczenia Corporate Travel Insurance, znanego także jako ubezpieczenie podroży służbowych czy delegacji. W rzeczywistości delegacje i podróże służbowe nie są pojęciami tożsamymi, a ubezpieczonymi są pracownicy. W każdym bądź razie ochrona obejmuje finansowanie kosztów leczenia za granicą, ale nie tylko. W skład pakietu wchodzą także usługi Assitance, czyli świadczenia w naturze polegające na organizacji pomocy i udzielaniu informacji. Ochronę można rozszerzyć na ubezpieczenie OC w życiu prywatnym, ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW), ubezpieczenie bagażu. Istotna jest w szczególności klauzula zastępstwa. Dzięki niej, jeśli pracownik wskutek nagłego zachorowania lub nieszczęśliwego wypadku w trakcie podróży służbowej nie będzie w stanie wykonać zadania, które było celem pobytu za granicą Ubezpieczyciel sfinansuje koszty transportu zastępcy. W ofercie znajduje się także klauzula zapewniająca organizacje i pokrycie kosztów przesłania niezbędnych przedmiotów służbowych zniszczonych, utraconych w trakcie podróży zagranicznej. Nikomu, chyba nie trzeba tłumaczyć, że terminowe wywiązanie się ze zobowiązań pozwala uniknąć wielu kłopotów. Ubezpieczenie zatrudnionych w trakcie podróży służbowych zasadniczo funkcjonuje w trzech wariantach. Pierwszy to polisa na czas określonej podróży np. wskazani zatrudnieni objęci są ochrona od 5 do 11 maja. Ten model sprawdza się, gdy wyjazdy mają miejsce sporadycznie. Ubezpieczenie  pracowników na czas określonej podróży można nabyć online między innymi na portalu bezpieczny.pl  przy użyciu kodu rabatowego 24845.  Kolejne rozwiązanie to ubezpieczenie otwarte. Przy zawieraniu umowy firma opłaca składkę na ilość osobodni  zadeklarowaną w rocznym okresie, w których pracownicy przebywać będą za granicą w podróżach służbowych. Jeden dzień pobytu jedynego ubezpieczonego poza granicami kraju to osobodzień. W zależności od ustaleń na pracodawcy ciąży obowiązek zgłaszania każdego wyjazd  na dzień przed albo prowadzenia ewidencji wszystkich podróży służbowych, która powinna być udostępniana towarzystwu ubezpieczeń. Niekiedy stosuje się rozwiązanie pośrednie jakim jest raport miesięczny czy kwartalny. Ostateczna należność z tytułu składki znana jest po upływie okresu obowiązywania umowy. Jeśli prognozy okażą się przeszacowane, zakład ubezpieczeń zwraca część składki należna za niewykorzystane dni. Przy czym  niektóre umowy zastrzegają maksymalny zakres zwrotu. W razie wykorzystania większej ilości osobodni  niż zadeklarowano ubezpieczający musi dokonać dopłaty. Zdarza się, że dopłata wyliczana jest według  podwyższonej stawki. Można się spotkać także z postanowieniami OWU nakładającymi obowiązek uiszczenia składki  uzupełniającej nawet w trakcie trwania umowy, gdy liczba wykorzystanych osobodni przekroczy o określony pułap (np.40%) zadeklarowanych osobodni.   Trzeci wariant to ubezpieczenie typu  Multitrip obejmujące wszystkie pobyty za granicą w okresie ubezpieczenia trwającym z reguły rok.  Produkt rekomenduje się pracownikom, często udającym się za granicę np. kierowcom na transach międzynarodowych. Istnieją dwie wersje ubezpieczenia Multrip : non-stop i z powrotami. Ta druga polega na tym, że po określonej liczbie dni  (najczęściej 60) nieprzerwanego pobytu za granicą ochrona ustaje, a wraz z powrotem do kraju zamieszkania limit się odnawia.

Kilka lat temu pojawiło się ubezpieczenie od kosztów rezygnacji z podróży / delegacji służbowej.  Dzięki niemu w razie odwołania podróży z określonych przyczyn towarzystwo ubezpieczeń zwróci ubezpieczonemu koszty poniesione na podstawie umowy : przewozu, rezerwacji noclegu, zgłoszenia uczestnictwa w konferencji lub szkoleniu. Ochrona zadziała, jeżeli rezygnację z podróży spowoduje na przykład śmierć, wypadek, choroba ubezpieczonego lub jego bliskich,  wystąpienie szkody w mieniu ubezpieczonego, wyznaczenia osobie delegowanej daty egzaminu poprawkowego, kradzież dokumentów niezbędnych do podróży, wszczęcie kontroli u ubezpieczonego  przez  organy skarbowe, ZUS lub inne instytucje państwowe, rozwiązanie stosunku zatrudnienia z delegowanym, odwołanie spotkania biznesowego.

Międzynarodowa Opieka Medyczna 

Z kolei jeśli pracownik delegowany jest za granicę przynajmniej na kilka miesięcy istotowym wsparciem może być ubezpieczenie międzynarodowej opieki medycznej. Obawy dotyczące dostępu do służby zdrowia i kosztów leczenia nalezą do najpoważniejszych obiekcji zatrudnionego przy udawaniu się w delegacje.  Ubezpieczenie międzynarodowej opieki medycznej tym głownie różni się od typowych ubezpieczeń podróży zagranicznych, że prócz nie ogranicz się do niezbędnej pomocy medycznej w nagłych przypadkach.  Zasadniczo z takiej polisy finansowany jest cały proces leczenia a nawet rutynowa diagnostyka. Z drugiej strony nie powinny ujść uwadze znacznie wyższe niż w polisie podróżnej udziały własne. Rzadko kiedy wynoszą one mniej niż 1000 dolarów w skali roku. Dodać należy, że ubezpieczenie międzynarodowej może wykupić, niezależnie od faktu delegowania, ale w praktyce jest to jedno z częstszych zastosowań.

Odprawa pośmiertna

W razie zgonu osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę pracodawca obowiązany jest wypłacić odprawę pośmiertną. Jest to świadczenie o charakterze nieodszkodowawczym, którego wysokość zależna jest od stażu u danego pracodawcy oraz ilości uprawnionych. Jeżeli zatrudnienie trwało krócej niż 10 lat odprawa pośmiertna powinna zostać wypłacona w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Świadczenie powinno wynieść dwukrotnie więcej, gdy staż w danym zakładzie pracy wynosił przynajmniej 10 lat. Jeśli pracownik był zatrudniony co najmniej 15 lat tytułem odprawy przysługuje równowartość trzymiesięcznego wynagrodzenia. Do stażu wliczają się poprzednie okresu zatrudnienia u danego pracodawcy oraz u jego poprzednika, jeśli nastąpiło przejęcia zakładu pracy w rozumieniu art. 231 Kodeksu Pracy.  Bez znaczenia pozostaje natomiast wymiar czasowy zatrudnienia (cały etat czy cześć) (B.Wagner (w:) L.Florek Kodeks pracy. Komentarz, wyd. VII. Warszawa 2017. Art. 93 Nb.2). W razie zatrudnienia u kilku pracodawców odprawa należy się od każdego z nich. (E.Maniewska (w:) K. Jaśkowski Kodeks pracy. Komentarz, wyd. XI Art 93 Nb.2). Jeżeli po zmarłym pracowniku pozostał tylko jeden uprawniony do odprawy pośmiertnej, wysokość świadczenia ulega obniżeniu o połowę. Odprawa pośmiertna przysługuje małżonkowi, chyba, że  wobec małżonków orzeczono separację, oraz innym członkom rodzin spełniającym warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Do tego grona należą dzieci własne, przysposobione i drugiego małżonka  które w chwili śmierci pracownika nie ukończyły 16 lat albo kształciły się w szkole przed ukończeniem 25 roku życia albo po ukończeniu 25 lat kształciły się, będąc na ostatnim roku studiów. Prawo do odprawy pośmiertnej bez względu na wiek w chwili śmierci pracownika mają także dzieci całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji oraz dzieci, których całkowita niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 16. roku życia lub w trakcie nauki w szkole.  Przy spełnieniu dodatkowych przesłanek uprawnionymi  są także wnuki i rodzeństwo oraz rodzice. Odprawę pośmiertną dzieli się w częściach równych pomiędzy wszystkie osoby, którym ona przysługuje.

Ubezpieczenie pracowników na życie a odprawa

Instrumentem pozwalającym optymalizować wydatki na odprawę pośmiertną jest ubezpieczenie na życie. Pracodawca jest zwolniony z wypłaty odprawy pośmiertnej jeśli ubezpieczy na życie pracowników, o ile świadczenie wypłacone przez zakład ubezpieczeń jest równe lub wyższe od kwoty, która byłaby należna członkom rodziny jako odprawa pośmiertna. Jeżeli świadczenie z umowy ubezpieczenia jest niższe od odprawy pośmiertnej, pracodawca ma dopłacić uprawnionym członkom rodziny kwotę stanowiącą różnicę między tymi świadczeniami. Podmiot zatrudniający płacąc za ubezpieczenie pracownika od kilku do kilkudziesięciu złotych składki miesięcznie może uniknąć kosztów sięgających kilkadziesiąt tysięcy złotych, które musiałby ponieść w niekiedy trudnej sytuacji jaką stanowi strata pracownika. Reasumując, polisa daje szansę na redukcję kosztów oraz poniesienie ich w dogodniejszej chwili. Warunek ubezpieczenia pracowników na życie jest spełniony, tylko gdy pracodawca jest ubezpieczającym czyli stroną umowy ubezpieczenia, a składka jest finansowana z jego środków. SN orzekł, że w analizowanej sytuacji na równi z ubezpieczeniem na życie należy traktować wypłatę za zgon z ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków (Wyrok SN z 20.12.2017 III PK 10/17).Ubezpieczenie NNW jest znacznie tańsze od polisy ubezpieczenia na życie, ale nie znajdzie ono zastosowania, jeśli przyczyną śmierci nie będzie wypadek, a na przykład choroba. W takiej sytuacji należy się odprawa pośmiertna . Obowiązek wypłaty tego świadczenia powstaje bowiem, bez względu na to z jakiego powodu nastąpił zgon, jeśli istnieją osoby uprawnione a nie zaistnieje odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń. Prawnie irrelewantne jest natomiast, czy pracodawca wykupi ubezpieczenie grupowe czy indywidualne. Na odprawę pośmiertną nie ma wpływu odszkodowanie z ubezpieczenia OC pracodawcy, gdyż obowiązek wypłaty odprawy jest niezależny od powstania szkody oraz jej rozmiarów (Uchwała SN z 27.3.1981 III CZP 6/81). W kontekście odprawy pośmiertnej bez znaczenie pozostaje przyczyna zgonu pracownika, ale jeśli pracownik umarłby w wyniku wypadku przy pracy za którą odpowiedzialność karną ponosi pracodawca, to opłacanie składki na ubezpieczenia pracowników może być okolicznością łagodzącą wymiar kary.   Zdaniem znacznej części prawników towarzystw ubezpieczeń na życie pracodawca ubezpieczający pracowników na życie jest zwolniony w całości albo w części z wypłaty odprawy  pośmiertnie tylko, gdy świadczenie z polisy przypadnie osobom uprawnionym do odprawy pośmiertnej. Dlatego wielu oferentów umożliwia, takie ukształtowanie umowy ubezpieczenie, by osoby uprawnione do sumy ubezpieczenia wskazywał ubezpieczony pracownik za zgodą pracodawcy finansującego składkę. Mimo, że taka wykładnia najlepiej odpowiada względom funkcjonalnym nie można jej zaakceptować, ponieważ przepis tego nie precyzuje (tak też pośrednio  K.Walczak Kodeks Pracy. Komentarz Art.93. Nb.11.1). Odprawa pośmiertna nie wyczerpuje roszczeń wobec pracodawcy związanych ze zgonem zatrudnionego. Należy wypłacić między innymi wynagrodzenie oraz ekwiwalent urlopowy. Ubezpieczenie na życie pozostaje bez wpływu na te świadczenia. W praktyce nie zawsze udaje się objąć wszystkich pracowników programem ubezpieczenia na życie mającym zapobiec obciążeniu pracodawcy odprawą pośmiertną. Na przeszkodzie staje niekiedy brak zgody poszczególnych zatrudnionych na zastrzeżenie na ich rzecz ochrony ubezpieczeniowej z określoną sumę ubezpieczenia. Trudności z uzyskaniem aprobaty pracowników wynikają głownie z tego, że z reguły, choć nie zawsze, składka na ubezpieczenie pracowników finansowana przez zatrudniającego stanowi przychód, od którego naliczany jest podatek dochodowy oraz składka na ubezpieczenie społeczne. W rezultacie obniżeniu ulega wynagrodzenie netto. Rzadziej zdarza się, że wiek lub stan zdrowia uniemożliwiają  włączenie danego pracownika do ubezpieczenia.

Grupowe ubezpieczenie zdrowotne pracowników

Do obowiązków pracodawcy należy także kierowanie pracowników na badania profilaktyczne oraz ich finansowanie. Przy większej liczbie zatrudnionych kłopotliwe bywa samo czuwanie nad realizacją tego obowiązku oraz zarządzanie w tym zakresie. W interesie pracodawcy leży by badania zajęły jak najmniej czasu, gdyż powinny być w miarę możliwości przeprowadzane w godzinach pracy, a za czas niewykonywania pracy w związku z badaniami pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Godnym rozważenia rozwiązaniem bywa  zawarcie ubezpieczenia dedykowanego medycynie pracy bądź dołączenie takiej klauzuli do prywatnego pakietu medycznego. W ten sposób można zaoszczędzić wiele na opłatach za badania, ale także zredukować zaangażowanie własne w tym zakresie.

Ubezpieczenia medyczne pracowników pomagają także w ograniczeniu absencji chorobowej zatrudnionych, co z kolei powinno pozytywnie oddziaływać na efektywność wielu procesów w przedsiębiorstwie. Z reguły ubezpieczenie zdrowotne w istocie jest abonamentem  na usługi medyczne (głownie diagnostyka i leczenie ambulatoryjne) opakowanym w polisę ubezpieczeniową. W przeciwieństwie do większości ubezpieczeń, świadczenie z tego produktu ma charakter niepieniężny.  Ubezpieczeni uzyskują  szybki dostęp do badań, konsultacji lekarskich i innych procedur medycznych, a nie wypłatę w pieniądzu. Chociaż coraz częściej ubezpieczyciele uzupełniają o refundację świadczeń(więcej w artykule ubezpieczanie zdrowotne jak wybrać najlepsze).  Poprawa dostępności do opieki medycznej nie tylko skraca okres rekonwalescencji, ale zwiększa szanse na wykrycie chorób na wczesnym etapie, co może z kolei zapobiec nieobecności w pracy. Na rynku można spotkać przynajmniej kilka ubezpieczeń zogniskowanych na profilaktyce medycznej  pracowników. Warto także zwrócić uwagę na aspekt podatkowy. Składka na ubezpieczenie zdrowotne czy NNW pracowników finansowane przez pracodawcę przy spełnieniu określonych warunków może stanowić koszt uzyskania przychodu, czego nie można powiedzieć o pomocy finansowej udzielanej pracownikom w celu odzyskania zdolności do pracy (w tym kierunku Interpretacja Indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 15 września 2011 ILPB1/415-771/11-4/AP).

Ubezpieczenia odpowiedzialności zatrudnianych  

Niekiedy wskazuje się, że brak ubezpieczenia OC zarządu czy innych polis dotyczących odpowiedzialności zatrudnionych może powodować zbytnią zachowawczość zatrudnionych, negatywnie oddziaływać na wyniki przedsiębiorstwa. Oczywiście nie można takiej możliwości wykluczyć, ale z drugiej strony należy brać pod uwagę także ryzyko nieostrożności ubezpieczonych.

Benefity pracownicze a ubezpieczenia pracowników

Rywalizacja o najlepsze zasoby kadrowe prowadzi do rozbudowywania przez pracodawców katalogu świadczeń pozapłacowych. W niektórych firmach przybiera to formy wręcz karykaturalne. Znam pracodawców, którzy próbują się wyróżnić serwując watę cukrową czy udostępniając ślizgawkę. Natomiast w dalszym ciągu ubezpieczenia nie są doceniane jako benefit, mimo, że wiele z nich doskonale sprawdza się w tej roli. W ubezpieczeniach olbrzymie znaczenie ma efekt skali. Na przykład objęcie ubezpieczeniem na życie, pakietem medycznym tej samej osoby w ramach kilkudziesięcioosobowej grupy może kosztować kilka razy mniej od umowy indywidualnej. Ponadto wraz ze wzrostem ilości ubezpieczonych poszerzają się także możliwości ubezpieczenia. W uproszczeniu czym większa grupa tym mniej restrykcyjne są wymogi dotyczące stanu zdrowia i ryzyka zawodowego potencjalnych ubezpieczonych. Dla niektórych osób polisa pracownicza jest jedyną możliwością by skorzystać z ubezpieczenia na życie czy prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego.  Co, więcej istnieją także produkty ubezpieczeniowe czy klauzule nie występujące w wersji indywidualnej. Np. ubezpieczenie odpowiedzialności materialnej pracowników, klauzula do polisy medycznej zapewniająca refundację 100% kosztów leczenia stomatologicznego. Zatem nawet jeśli pracodawca nie będzie opłacał  składek na ubezpieczenie pracowników z własnych środków sama możliwość skorzystania z rozwiązań niedostępnych dla osób indywidualnych lub szansa uzyskania ochrony w znacznie niższej cenie stanowi ewidentną korzyść. Oczywiści uczciwość wymaga, aby zaznaczyć, że polisy indywidualne także posiadają szereg zalet nie występują w umowach grupowych.  Grupowe ubezpieczenie pracowników, tym różni się od większości benefitów, że oprócz zwiększenia atrakcyjności firmy jako pracodawcy może przynieść jej inne korzyści, o których była mowa wyżej (odprawa pośmiertna, zmniejszenie absencji chorobowej, optymalizacja kosztów badań profilaktycznych). Praktykowane jest współdzielenie składki między pracowników i pracodawcę np. w taki sposób, że firma wnosi kontrybucję na ubezpieczenie na życie, a zatrudnieni za inne umowy.

Jako benefit może być postrzegane także ubezpieczenie mienia pracowników. Ochroną może być objęte mienie osobiste pracowników i przedmioty niezbędne do wykonywania czynności zawodowych z wyjątkiem środków pieniężnych, kosztowności, papierów wartościowych i dokumentów,  pojazdów mechanicznych rzadziej środków transportu. Ubezpieczenie dotyczy zarówno skutków  ryzyk elementarnych (ogień i inne zdarzenia bądź all risk) jak i kradzieży z włamaniem. W przeciwieństwie do ubezpieczenia OC, w ubezpieczeniu mienia pracowniczego odpowiedzialność pracodawcy za utratę, uszkodzenie tych przedmiotów nie warunkuje bezpośrednio wypłaty z polisy. Na ogół oprócz sumy ubezpieczenia ustanawiany jest także podlimit na jednego pracownika.

Jeśli szkoda pokryta z ubezpieczenia majątku czy OC przedsiębiorstwa była wynikiem działań lub zaniechań podmiotu innego niż ubezpieczony np. osoby przez niego zatrudnionej, ubezpieczycielowi przysługuje roszczenie zwrotne do sprawcy czyli regres. Zakład ubezpieczeń może dochodzić zwrotu wypłaconego odszkodowania oraz kosztów temu towarzyszących. Ze względu na wynikające z Kodeksu Pracy ograniczenia odpowiedzialności pracowniczej w praktyce ubezpieczyciele dość sporadycznie sięgają po regres przeciwko pracownikom, a znacznie częściej dochodzą zwrotu od zleceniodawców, zatrudnionych na umowę o dzieło czy osób współpracujących w ramach działalności gospodarczej. Z pewnością miłym gestem ze strony ubezpieczonego (pracodawcy/zleceniodawcy) będzie ustalenie z ubezpieczycielem zrzeczenia się prawa regresu wobec osób zatrudnionych przez ubezpieczonego.

Key Man Protection czyli ubezpieczenia dla kluczowych pracowników

Skoro odtworzenie istotnego składnika majątku przedsiębiorstwa bywa bardzo kosztowne, naturalnym jest jego ubezpieczenie. Jeśli utrata lub uszkodzenie danego przedmiotu może spowodować  uszczuplenie zysku przedsiębiorstwa rozważa się ubezpieczenie od przerw w działalności (business interruption BI). Niestety w Polsce na ogół takiego sposobu myślenia nie stosuje się do ubezpieczenia pracowników, a przecież skutki ich śmierci czy niezdolności do pracy z ekonomicznego punktu widzenia są podobne dla przedsiębiorstwa jak pozbawienie maszyny czy lokalu. Co więcej w niektórych firmach zastąpienie kluczowych pracowników jest nieporównywalnie trudniejsze niż jakiegokolwiek mienia. Oprócz braku świadomości ryzyka, upowszechnianiu polisy na życie pracowników, w których uposażonym jest pracodawca stoi na przeszkodzie  brak możliwości zaliczenia składki ubezpieczenia pracownika w koszty, gdy uprawnionym do otrzymania świadczenia z tytułu zgonu  jest pracodawca. Problematyczne okazuje się nieraz także uzyskanie zgody zatrudnionych na ubezpieczenie. Dwóch ostatnich mankamentów pozbawione byłoby ubezpieczenie utraty zysk dołączone do polisy Następstw Nieszczęśliwszych Wypadków , lecz na rodzimym rynku występuje ono niezwykle rzadko.

Złote kajdanki

Pracownik może zostać także przejęty przez konkurencję. Realizacji takiego scenariusza powinny zapobiegać programy lojalnościowe. Jednym z nich może być ubezpieczenie na życie i dożycie. W największym uproszczeniu taka polisa oprócz świadczenia na wypadek zgonu gwarantuje także wypłatę w razie dożycia końca okresu ubezpieczenia, najczęściej zbliżoną do sumy wpłaconych składek. Swoistym motywatorem dla ubezpieczonego-pracownika jest uzyskanie wysokiego świadczenia z tytuły dożycia.

Ubezpieczenia pracowników – na co zwrócić uwagę ?

Mimo, że ubezpieczenia pracowników mają najczęściej charakter grupowy, warto zadbać o indywidualizację zakresu i to na wielu poziomach. Przy konstruowaniu programu warto uwzględnić głosy samych zatrudnionych, ale pod warunkiem, że wcześniej wytłumaczy się im istotę poszczególnych rozwiązań. Do rzadkości nie należą bardzo atrakcyjne programy finansowane w 100% przez pracodawcę, w których nie uczestniczy znaczna część załogi tylko dlatego, że nie rozumie korzyści jakie wynikają z ubezpieczenia. Zdarzają się też przypadki ubezpieczonych, którzy nie korzystają z ochrony nie mając świadomości jej istnienia. Należy sobie zdawać sprawę, że zatrudnieni niekiedy stanowią wewnętrznie bardzo zróżnicowaną grupę. Inne potrzeby może mieć sześćdziesięcioletni  prezes i członkowie zarządu, a inne  młodociany pracownik fizyczny otrzymujący minimalne wynagrodzenie. Często popełnianym błędem jest niedostosowanie ubezpieczenia do pozapracowniczych form zatrudnienia np. umowa zlecenie, o dzieło, współpraca w ramach działalności gospodarczej, wolontariat. W szczególności warto  zwrócić uwagę na definicje w OWU, gdyż różnią się od tego jak dane pojęcie funkcjonuje w języku prawnym czy prawniczym. Przykładowo pracownikami w rozumieniu wzorców umownych stosowanych przez niektórych ubezpieczycieli są  osoby fizyczne prowadzące indywidualną działalność gospodarczą, o ile świadczą usługi wyłącznie na rzecz ubezpieczonego. Można się spotkać z traktowaniem jak pracowników wszystkich współpracujących przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, jak też definicje według których pracownik to osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Brak jednolitości także w kwestii podejściu do pracowników  tymczasowych. Z czysto formalnego punktu widzenia ich pracodawcą jest Agencja Pracy Tymczasowej, a nie pracodawca użytkownik.

Ubezpieczenia pracowników a broker ubezpieczeniowy, 

Niezależnie jakie ubezpieczenie pracowników są dla Ciebie istotne ,warto konstrukcje programu oraz negocjacje oferty powierzyć profesjonaliście z szerokim rozeznaniem rynkowym i wieloletnim doświadczeniem, jakim jest broker ubezpieczeniowy.

Ubezpieczenie managerów ubezpieczeniezarzadu@andiw.pl
Polisy cyber broker@andiw.pl
Ubezpieczenia grupowe na życie grupowenazycie@andiw.pl

bezpieczenia pracowników

 

 

ubezpieczenia pracowników